6: Jaccandhavaggo
Ud. 6-1: Āyusaṅkhāravossajanasuttaṁ
Tulam-atulañ-ca sambhavaṁ
Bhavasaṅkhāram-avassajji Muni.
Ajjhattarato samāhito,
Abhindi kavacam-ivattasambhavaṁ.
Uv. 26.30 Nirvāṇavarga
Tulyam atulyaṁ ca saṁbhavaṁ
Bhavasaṁskāram avāsjan muniḥ.
Ādhyātmarataḥ samāhito,
Hy abhinat kośam ivāṇḍasaṁbhavam. The Pāḷi is difficult enough here:
Ud. 6-2: Jaṭilasuttaṁ
Na vāyameyya sabbattha,
Nāññassa puriso siyā,
Nāññaṁ nissāya jiveyya,
Dhammena na vaṇiṁ care.
Uv. 13.7 Puṣpavarga
Na vyāyamente sarvatra,
Nānyeṣāṁ puruṣo bhavet,
Nānyāṁ niḥśritya jīveta,
Dharmeṇa na vaṇik caret.
Ud. 6-3: Paccavekkhanasuttaṁ
Ahu pubbe tadā nāhu,
Nāhu pubbe tadā ahu,
Na cāhu na ca bhavissati
Na cetarahi vijjati.
Uv. 26.13 Nirvāṇavarga
Abhūt pūrve tato nābhūn,
Nābhūt pūrve tato hy abhūt,
Na cābhūn na bhaviṣyati
Na vāpy etarhi vidyate.
Ud. 6-4: Paṭhamanānātitthiyasuttaṁ
Imesu kira sajjanti,
Eke samaṇabrāhmaṇā,
Viggayha naṁ vivadanti
Janā ekaṅgadassino.
Uv. 33.4 Brāhmaṇavarga
Bhaveṣv eva hi sajyanta,
Eke śramaṇabrāhmaṇāḥ,
Vighya vivadantīme
Bālā hy ekāntadarśinaḥ. The pun in the Pāḷi:
Ud. 6-5: Dutiyanānātitthiyasuttaṁ
Imesu kira sajjanti,
Eke samaṇabrāhmaṇā,
Antarā va visīdanti,
Appatvā va tamogadhaṁ.
Uv. 33.5 Brāhmaṇavarga
Bhaveṣv eva hi sajyanta,
Eke śramaṇabrāhmaṇāḥ,
Antarena viṣīdanti,
Hy aprāpyaivottamaṁ padam. Pāḷi:
Ud. 6-6: Tatiyanānātitthiyasuttaṁ
Ahaṅkārapasutāyaṁ
Pajā paraṅkārūpasaṁhitā,
Etad-eke nābbhaññiṁsu
Na naṁ sallan-ti addasuṁ.
Etañ-ca sallaṁ paṭicca passato,
Ahaṁ karomī ti na tassa hoti,
Paro karotī ti na tassa hoti.
Mānupetā ayaṁ pajā,
Mānaganthā mānavinibandhā,
Diṭṭhisu sārambhakathā,
Saṁsāraṁ nātivattati.
Uv. 27.7 & 8 & 9 Paśyavarga
Ahaṁkārastā martyāḥ
Parakāropasaṁhitāḥ,
Etad eke na jānanti
Paśyanti na hi śalyataḥ.
Etat tu śalyaṁ pratiyatya paśyato,
Hy adhyavasitā yatra prajāḥ prasaktāḥ,
Ahaṁ karomīti na tasya hiṁsyāt,
Paraḥ karotīti na tasya hiṁsyāt. Pajā in line b of the Pāḷi is hypermetrical, and the 2nd verse is one line short, so it looks here like it may be that some confusion has crept into the readings; on this occasion the Sanskrit looks more convincing (though it has to be borne in mind that the Sanskrit often appears to have tidied up the lines that are found in the Pāḷi).
Mānopeto hy ayaṁ loko,
Mānasaktaḥ sadā sthitaḥ,
Dṣṭibhiś caiva saṁrabdhaḥ,
Saṁsāraṁ nātivartate.
Ud. 6-7: Subhūtisuttaṁ
Yassa vitakkā vidhūpitā,
Ajjhattaṁ suvikappitā asesā,
Taṁ saṅgam-aticca arūpasaññī,
Catuyogātigato na jātu-m-eti.
Uv. 29.56 Yugavarga
Yasya vitarkā vidhūpitās,
Tv ādhyātmaṁ vinivartitā hy aśeṣam,
Sa hi saṅgam atītya sarvasaṁjñāṁ,
Yogāpetam atīrṇasaṅgam eti.
Ud. 6-8: Gaṇikāsuttaṁ
(prose)
Yañ-ca pattaṁ yañ-ca pattabbaṁ -
ubhayam-etaṁ rajānukiṇṇaṁ
turassānusikkhato.
Ye ca sikkhāsārā
sīlabbatajīvitabrahmacariya-
upaṭṭhānasārā -
ayam-eko anto.
Ye ca evaṁvādino:
‘natthi kāmesu doso ti -
ayaṁ dutiyo anto.
Iccete ubho antā kaṭasivaḍḍhanā,
kaṭasiyo diṭṭhiṁ vaḍḍhenti.
Ete te ubho ante anabhiññāya
olīyanti eke
atidhāvanti eke.
Ye ca kho te abhiññāya
tatra ca nāhesuṁ
tena ca na maññiṁsu -
vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāya.
Uv. 27.10 - 14 Paśyavarga
Yat prāptaṁ yac ca prāptavyaṁ -
Rajaḥkīrṇam idaṁ dvayam,
Āturyam iti taṁ jñātvā
Jahyād vidvāṁ samāhitaḥ,
Śikṣāsārāś ca ye satvā,
Jīvino brahmajīvinaḥ,
Upasthānarataye ca
Sa eko 'ntaḥ prakīrtitaḥ.
Bhoktavyāḥ śucayaḥ kāmā,
Na doṣas teṣu vidyate,
Ya evaṁ darśino bālā
Dvitīyo 'ntaḥ prakīrtitaḥ.
Etāv antāv anajñāya,
Tv atilīyanti bāliśaḥ,
Apare tv atidhāvanti,
Cakṣuṣmāṁs tāṁ prapaśyati.
Etāv antau viditvā tu
Nābhavaṁs tatra ye budhāḥ,
Na caiva tena manyante -
Vartmas teṣāṁ na vidyate.
Ud. 6-9: Upātisuttaṁ
Upātidhāvanti na sāram-enti,
Navaṁ navaṁ bandhanaṁ brūhayanti,
Patanti pajjotam-ivādhipātakā,
Diṭṭhe sute iti heke niviṭṭhā.
Uv. 29.5 Yugavarga
Upātidhāvanti hi sārabuddhyā,
Navaṁ navaṁ bandhanam ādadantaḥ,
Patanti hi dyotam ivāndhakārād, Interestingly the Pāḷi:
Dṣṭe śrute caiva niviṣṭacittāḥ.
Ud. 6-10: Tathāgatuppādasuttaṁ
Obhāsati tāva so kimi
Yāva na uggamati pabhaṅkaro,
Verocanamhi uggate,
Hatappabho hoti na cāpi bhāsati.
(prose:)
Evaṁ obhāsitam-eva takkikānaṁ
Yāva Sammāsambuddhā loke nuppajjanti.
Na takkikā sujjhanti na cāpi sāvakā,
Duddiṭṭhī na dukkhā pamuccare. There are difficulties in making the 2nd ‘verse’ scan in both the Pāḷi and the Sanskrit here; though in both cases it looks like a metre of some sort was originally intended.
Uv. 29.1 & 2 Yugavarga
Avabhāsati tāvat sa kmir
Yāvan nodayate divākaraḥ,
Vairocane tūdgate bhśaṁ,
Śvāyo bhavati na cāvabhāsate.
Evaṁ bhāsitam āsi tārkitair
Yāvan nodayate Tathāgataḥ.
Buddhapratibhāsite tu loke,
Na tārkiko bhāsati nāsya śrāvakaḥ. Pāḷi: