6. Paṇḍitavagga
Pāḷi 76 [6.1] Paṇḍita
nidhīnaṁ va pavattāraṁ
yaṁ passe vajjadassinaṁ,
niggayhavādiṁ medhāviṁ
tādisaṁ paṇḍitaṁ bhaje,
tādisaṁ bhajamānassa
seyyo hoti na pāpiyo.
Patna 206 [12.12] Attha
nidhino va pravattāraṁ
yaṁ paśśe vajjadaṁśinaṁ |
nighyavādiṁ medhāvīṁ
tārisaṁ puruṣaṁ bhaje |
tārisaṁ bhajamānassa
śreyo hoti na pāpiyo ||
Gāndhārī 231 [14.8] [Paṇida]
nisedara pravatara
yo paśi vajidaśaṇa
nigiśavadi medhavi
tadiśa paṇada bhayi
tadi bhayamaṇaṇa
ṣeho bhodi na paviu.
Udānavarga 28.7 Pāpa
niṣeddhāraṁ pravaktāraṁ
yaj jāned vadyadarśinam /
nighyavādinaṁ dhīraṁ
tādśaṁ satataṁ bhajet /
tādśaṁ bhajamānasya
śreyo bhavati na pāpakam //
Pāḷi 77 [6.2] Paṇḍita
ovadeyyānusāseyya,
asabbhā ca nivāraye,
sataṁ hi so piyo hoti,
asataṁ hoti appiyo.
Patna 207 [12.13] Attha
ovadeyā anuśāseyā
asabbhāto nivāraye |
satāṁ hetaṁ priyaṁ hoti
asatāṁ hoti apriyaṁ ||
Gāndhārī 230 [14.7] [Paṇida]
anuśaśadi ovadadi
asabhe hi navaraï
paṇidaṇa prio bhodi
balaṇa bhodi aprio.
Udānavarga 5.26 Priya
avavadetānuśāsīta
cāsabhyāc ca nivārayet /
asatāṁ na priyo bhavati
satāṁ bhavati tu priyaḥ //
Pāḷi 78 [6.3] Paṇḍita
na bhaje pāpake mitte,
na bhaje purisādhame,
bhajetha mitte kalyāṇe,
bhajetha purisuttame.
Patna 205 [12.11] Attha
na bhajetha pāpake mitre
na bhajetha puruṣā 'dhame |
bhajetha praṁñe medhāvī
bhajetha puruṣottame |
tārise bhajamānassa
śreyo hoti na pāpiyo ||
Gāndhārī
Udānavarga 25.3 Mitra
na bhajet pāpakaṁ mitraṁ
na bhajet puruṣādhamam /
bhajeta mitraṁ kalyāṇaṁ
bhajed uttamapūruṣam //
Pāḷi 79 [6.4] Paṇḍita
dhammapīti sukhaṁ seti,
vippasannena cetasā,
ariyappavedite dhamme
sadā ramati paṇḍito.
Patna 348 [19.7] Citta
dhammaprītirasaṁ pāttā
viprasannena cetasā |
ayirapravedite dhamme
sadā ramati paṇḍito ||
Gāndhārī 224 [14.1] [Paṇida]
dhamapridi suhu śayadi
viprasaneṇa cedaso
ariapravedidi dharmi
sada ramadi paṇidu.
Udānavarga 30.13 Sukha
dharmaprītiḥ sukhaṁ śete
viprasannena cetasā |
āryapravedite dharme
ramate paṇḍitaḥ smtaḥ //
Pāḷi 80 [6.5] Paṇḍita
udakaṁ hi nayanti nettikā,
usukārā namayanti tejanaṁ,
dāruṁ namayanti tacchakā,
attānaṁ damayanti paṇḍitā.
Patna
Gāndhārī
Udānavarga 17.10 Udaka
udakena nijanti nejakā
iṣukārā namayanti tejasā |
dāruṁ namayanti takṣakā
hy ātmānaṁ damayanti paṇḍitāḥ //
Pāḷi 81 [6.6] Paṇḍita
selo yathā ekaghano
vātena na samīrati,
evaṁ nindāpasaṁsāsu
na samiñjanti paṇḍitā.
Patna 93 [6.10] Śoka
śelo yathā ekaghano
vātena na samīrati |
evaṁ nindāpraśaṁsāsu
na samīranti paṇḍitā ||
Gāndhārī 239 [14.16] [Paṇida]
śelu yadha ekakhaṇo
vadeṇa na sabhijadi
emu ninapraśaaṣu
na sammijadi paṇida.
Udānavarga 29.49 Yuga
śailo yathāpy ekaghano
vāyunā na prakampyate |
evaṁ nindāpraśaṁsābhir
na kampyante hi paṇḍitāḥ //
Pāḷi 82 [6.7] Paṇḍita
yathā pi rahado gambhīro
vippasanno anāvilo,
evaṁ dhammāni sutvāna
vippasīdanti paṇḍitā.
Patna 275 [15.15] Āsava
yathā hrado 'ssa gaṁbhīro
viprasanno anāvilo |
evaṁ dhaṁmāṇi sottāna
viprasīdaṁti paṇḍitā ||
Gāndhārī 225 [14.2] [Paṇida]
yatha vi rada gammiro
viprasano aṇavilo
emu dhamu ṣuṇitvaṇa
viprasidadi paṇida.
Udānavarga 17.11 Udaka
yathā hradaḥ sugambhīro
viprasanno hy anāvilaḥ /
evaṁ śrutvā hi saddharmaṁ
viprasīdanti paṇḍitāḥ |/
Pāḷi 83 [6.8] Paṇḍita
sabbattha ve sappurisā vajanti,
na kāmakāmā lapayanti santo,
sukhena phuṭṭhā atha vā dukhena,
noccāvacaṁ paṇḍitā dassayanti.
Patna 80 [5.16] Attha
sabbattha ve sappuruṣā bhavanti
na kāmakāmā lapayanti santo |
sukhena phuṭṭhā uttavā dukhena
noccāvacaṁ sappuruṣā karonti ||
Gāndhārī 226 [14.3] [Paṇida]
sarvatra ya sapuruṣa vivedi
na kamakama lavayadi dhira
suheṇa phuṭha adhava duheṇa
na ucavaya paṇida daśayadi.
Udānavarga 30.52 Sukha
sāpatrapāḥ satpuruṣā bhavanti
na kāmahetor lapayanti santaḥ /
spṣṭā hi duḥkena tathā sukhena
noccāvacāḥ satpuruṣā bhavanti //
Pāḷi 84 [6.9] Paṇḍita
na attahetu na parassa hetu,
na puttam icche na dhanaṁ na raṭṭhaṁ,
na iccheyya adhammena samiddhim attano,
sa sīlavā paññavā dhammiko siyā.
Patna 326 [17.21] Ātta
nevāttaheto na parassa heto
na saggam icche na dhanaṁ na rāṣṭaṁ |
necche adhammeṇa samddhim āttano
so śīlavā praṁñavā dhāṁmiko siyā ||
Gāndhārī 324 [20.3] [Śilavaga?]
yo natvahedu na parasa hedu
pavaṇi kamaṇi samayarea
na ichi a . . samidhi atvaṇo
so śilava paṇidu dhamio sia.
Udānavarga
Pāḷi 85 [6.10] Paṇḍita
appakā te manussesu
ye janā pāragāmino,
athāyaṁ itarā pajā
tīram evānudhāvati.
Patna 261 [15.1] Āsava
appakā te manuṣyesu
ye janā pāragāmino |
athāyam itarā prajā
tīram evānudhāvati ||
Gāndhārī
Udānavarga 29.33 Yuga
alpakās te manuṣyeṣu
ye janāḥ pāragāminaḥ /
atheyam itarāḥ prajās
tīram evānudhāvati //
Pāḷi 86 [6.11] Paṇḍita
ye ca kho sammad akkhāte
dhamme dhammānuvattino
te janā pāram essanti,
maccudheyyaṁ suduttaraṁ.
Patna 262 [15.2] Āsava
ye ca kho saṁmadākkhāte
dhamme dhaṁmānuvattino |
te janā pāraṁ ehiṁti
maccudheyaṁ suduttaraṁ ||
Gāndhārī
Udānavarga 29.34 Yuga
ye tarhi samyag ākhyāte
dharme dharmānudarśinaḥ /
te janāḥ pāram eṣyanti
mtyudheyasya sarvaśaḥ //
Pāḷi 87 [6.12] Paṇḍita
kaṇhaṁ dhammaṁ vippahāya
sukkaṁ bhāvetha paṇḍito,
okā anokaṁ āgamma
viveke yattha dūramaṁ.
Patna 263 [15.3] Āsava
kihne dhamme viprahāya
śukre bhāvetha paṇḍitā |
okā anokam āgaṁma
viveko yattha dūramaṁ ||
Gāndhārī
Udānavarga 16.14 Prakirṇaka
kṣnāṁ dharmāṁ viprahāya
śuklāṁ bhāvayata bhikṣavaḥ /
okād anokam āgamya
vivekam anubṁhayet /
tatra cābhirametāryovā
hit kāmān akiñcanaḥ //
Pāḷi 88 [6.13] Paṇḍita
tatrābhiratim iccheyya
hitvā kāme akiñcano,
pariyodapeyya attānaṁ
cittaklesehi paṇḍito.
Patna 264 [15.4] Āsava
tatthābhiratim eṣāṇā
hettā kāme akiṁcanā |
pariyodametha āttānaṁ
cittaṁ kileśehi sabbaśo ||
Gāndhārī
Udānavarga 16.14 Prakirṇaka
kṣnāṁ dharmāṁ viprahāya /
śuklāṁ bhāvayata bhikṣavaḥ
okād anokam āgamyay
vivekam anubṁhaet /
tatra cābhirametāryo
hitvā kāmān akiñcanaḥ //
Pāḷi 89 [6.14] Paṇḍita
yesaṁ sambodhi aṅgesu
sammā cittaṁ subhāvitaṁ,
ādānapaṭinissagge
anupādāya ye ratā,
khīṇāsavā jutimanto
te loke parinibbutā.
Patna 265 [15.5] Āsava
yassa saṁbodhiaṁgehi
samaṁ cittaṁ subhāvitaṁ |
āttānapaṭinissagge
anupādāya ye ratā |
khīṇāsavā jutīmanto
te loke parinivvtā ||
Gāndhārī
Udānavarga 31.39 Citta
saṁbodhyaṅgeṣu yeṣāṁs tu
samyak cittaṁ subhāvitam |
ādānaṁ pratiniḥsjya
cānupādāyam āśritāḥ /
kṣīṇāsravā vāntadoṣās
te loke parinirvtāḥ //
Paṇḍitavaggo chaṭṭho.