14: Khānti
khāntī -
na hi pravrajito I count
khantī paramaṁ tapo titikkhā nibbānaṁ paramaṁ vadanti buddhā.
na hi pabbajito parūpaghātī samaṇo hoti paraṁ viheṭhayanto.
ahiṁsakā ye munayo niccaṁ kāyena saṁvtā |
te yānti accutaṁ ṭṭhāṇaṁ yattha gantā na śocati The plural
ahiṁsakā ye munayo niccaṁ kāyena saṁvutā,
te yanti accutaṁ ṭhānaṁ yattha gantvā na socare.
[241 ≈ Dhp 300, Pakiṇṇakavaggo]
suprabuddhaṁ prabujjhanti sadā gotamasāvakā |
yesāṁ divā ca rātto ca ahiṁsāya rato mano ||
suppabuddhaṁ pabujjhanti sadā gotamasāvakā,
yesaṁ divā ca ratto ca ahiṁsāya rato mano.
[242 ≈ Dhp 301, Pakiṇṇakavaggo]
suprabuddhaṁ prabujjhanti sadā gotamasāvakā |
yesāṁ divā ca rātto ca bhāvanāya rato mano ||
suppabuddhaṁ pabujjhanti sadā gotamasāvakā
yesaṁ divā ca ratto ca bhāvanāya rato mano.
[243 ≈ Dhp 299, Pakiṇṇakavaggo]
suprabuddhaṁ prabujjhanti sadā gotamasāvakā |
yesāṁ divā ca rātto ca niccaṁ kāyagatā satī ||
suppabuddhaṁ pabujjhanti sadā gotamasāvakā,
yesaṁ divā ca ratto ca niccaṁ kāyagatā sati.
ye jhānaprasutā dhīrā nekkhaṁmo 'paśame ratā |
devā pi tesaṁ prihayanti saṁbuddhānāṁ satīmatāṁ -
ye jhānapasutā dhīrā nekkhammūpasame ratā,
devā pi tesaṁ pihayanti sambuddhānaṁ satīmataṁ.
aranne yadi vā ggrāme ninne vā yadi vā thale |
yattha arahanto viharaṁti This line has 9 syllables. We could read
gāme vā yadi vāraññe ninne vā yadi vā thale,
yattharahanto viharanti taṁ bhūmiṁ rāmaṇeyyakaṁ.
ekaṁ pi ce prāṇam aduṣṭacitto mettāyate kuśalī tena hoti |
sabbe ca prāṇe I count
ekam pi ce pāṇam aduṭṭhacitto mettāyati Read -
sabbe ca pāṇe manasānukampaṁ pahūtam ariyo pakaroti puññaṁ.
ye sattaśaṇḍāṁ paṭhaviṁ vijettā rājariṣayo yajamānā 'nupariyagu |
aśśamedhaṁ puruṣamedhaṁ I cannot see how we can make this scan satisfactorily, but the reading here is confirmed by the Pāḷi verse. saṁmaprāsaṁ Cone places this word at the end of the previous line. This line shows the Vedic opening. vāyupeyaṁ nirāggaḍaṁ |
mettassa cittassa subhāvitassa kalāṁ pi te nānubhavanti soḍaśiṁ |
candaprabhāṁ I count
ye sattasaṇḍaṁ paṭhaviṁ vijetvā rājīsayo yajamānānupariyagā,
assamedhā purisamedhaṁ sammāpāsaṁ vājapeyyaṁ niraggalaṁ.
mettassa cittassa subhāvitassa kalam pi te nānubhavanti soḷasiṁ,
candappabhā tāragaṇā va sabbe.
[248ab cf. Jā 169ab; cd ≈ Yakkhasaṁyuttaṁ, 4 v. 3cd]
yo 'tha metteṇa cittena sabbe prāṇe nukaṁpati Read avagraha at the beginning of this word: scribal error. |
mettaṁ se sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci ||
yo ve mettena cittena sabbalokānukampati,
uddhaṁ adho ca tiriyañ-ca, appamāṇena sabbaso .
————
yassa sabbam ahorattaṁ ahiṁsāya rato mano,
mettaṁ so sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci.
[249 ≈ Yakkhasaṁyuttaṁ, 4 v. 3]
yassa sabbe ahorātte ahiṁsāya rato mano |
mettaṁ se sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci ||
yassa sabbam ahorattaṁ ahiṁsāya rato mano, This line also = Dhp 300d,
mettaṁ so sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci.
[250acd ≈ Yakkhasaṁyuttaṁ, 4.3; b cf. Dhp 301d, Pakiṇṇakavaggo]
yassa sabbe ahorātte bhāvanāya rato mano |
mettaṁ se sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci ||
yassa sabbam ahorattaṁ
————
bhāvanāya rato mano.
————
mettaṁ so sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci.
[251acd ≈ Yakkhasaṁyuttaṁ, 4.3; b cf. Dhp 299d, Pakiṇṇakavaggo]
yassa sabbe ahorātte niccaṁ kāyagatā satī |
mettaṁ se sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci ||
yassa sabbam ahorattaṁ
————
niccaṁ kāyagatā sati.
————
mettaṁ so sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci.
yo na hanti na ghāteti na jināti na jāpaye |
mettaṁ se sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci ||
yo na hanti na ghāteti na jināti na jāpaye,
mettaṁ so sabbabhūtesu veraṁ tassa na kenaci.
na hi vereṇa verāṇi śāmantīha kadācanaṁ |
avereṇa tu śāmaṁti esa dhaṁmo sanātano ||
na hi verena verāni sammantīdha kudācanaṁ,
averena ca sammanti esa dhammo sanantano.
pare ca na vijānaṁti vayam ettha jayāmatha |
ye ca tattha vijānaṁti tato śāṁmaṁti medhakā ||
pare ca na vijānanti mayam ettha yamāmase,
ye ca tattha vijānanti tato sammanti medhagā.
susukhaṁ vata jīvāmo veriṇesu averiṇo |
veriṇesu manuṣyesu viharāma averiṇo ||
susukhaṁ vata jīvāma verinesu averino,
verinesu manussesu viharāma averino.
susukhaṁ vata jīvāmo ussukesu anussukā |
ussukesu manuṣyesu viharāma anussukā |
susukhaṁ vata jīvāma ussukesu anussukā
ussukesu manussesu viharāma anussukā.
[257ab ≈ Dhp 200ab, Sukhavaggo]
susukhaṁ vata jīvāmo yesaṁ no nāsti kiṁcanaṁ |
sakiñcanesu manuṣyesu viharāma akiṁcanā There appears to be no parallel to this pādayuga in the Pāḷi texts. ||
susukhaṁ vata jīvāma yesaṁ no natthi kiñcanaṁ,
pītibhakkhā bhavissāma devā ābhassarā yathā.
yathā bubbudakaṁ paśśe yathā paśśe marīcikaṁ |
evaṁ lokaṁ avecchānam maccurājā na paśśati ||
yathā bubbulakaṁ passe yathā passe marīcikaṁ,
evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ maccurājā na passati.
parijinnam idaṁ rūpaṁ roganīḍaṁ prabhaṁguraṁ |
bhijjīhiti Text reads:
parijiṇṇam idaṁ rūpaṁ roganīḷaṁ pabhaṅguraṁ,
bhijjati pūtisandeho maraṇantaṁ hi jīvitaṁ.
[260a ≈ Tha 73a; d cf. Sn. 44c]
jihmaṁ ca driṣṭā dukhitaṁ -
saṁvego tīppe (?) vipulo (?) ajāyatha acchecchi dhīro ghibandhanāni I cannot a parallel for lines b & c in the Pāḷi texts. ||
jiṇṇañ ca disvā dukhitañ ca byādhitaṁ matañ ca disvā gatam āyusaṅkhayaṁ
————
chetvāna vīro There is a v.l. eko care kaggavisānakappo.
Khāntivarggaḥ