17: Ātta
Attavaggo
yassa accantadośśillaṁ malutā sālam ivo 'tatā There are 9 syllables in this line. It seems
karoti so tathāttānaṁ yathā naṁ biṣam icchati ||
yassa accantadussīlyaṁ māluvā sālam ivotataṁ
karoti so tathattānaṁ yathā naṁ icchatī diso.
āttanā hi kataṁ pāpaṁ āttajaṁ āttasaṁbhavaṁ |
anumaṁdhati dummedhaṁ vayiraṁ vā ahmamayaṁ maṇiṁ This line has 9 syllables. We should no doubt read
attanā va There is a v.l. in ChS which reads:
abhimatthati dummedhaṁ vajiraṁ vasmamayaṁ maṇiṁ.
āttanā hi kataṁ pāpaṁ āttanā saṁkiliśśati |
āttanā akataṁ pāpaṁ āttanā ye viśujjhati |
śoddhī aśoddhī praccattaṁ nāṁño aṁñaṁ viśodhaye ||
attanā va kataṁ pāpaṁ attanā saṅkilissati,
attanā akataṁ pāpaṁ attanā va visujjhati,
suddhī asuddhī paccattaṁ nāñño aññaṁ visodhaye.
na paresaṁ vilomāni na paresaṁ katā 'kataṁ |
āttanā ye aveccheyā katāni akatāni ca ||
na paresaṁ vilomāni na paresaṁ katākataṁ,
attano va avekkheyya katāni akatāni ca.
[310abc cf. Dhp 50, Pupphavaggo; d ≈ Jā 475 v. 2b]
na paresaṁ vilomāni na paresaṁ samāsamaṁ |
āttanā ye aveccheyā samāni viṣamāṇi ca ||
na paresaṁ vilomāni na paresaṁ katākataṁ,
attano va avekkheyya katāni akatāni ca.
————
samāni visamāni ca
[311 ab ≈ Dhp 157ab; cd ≈ Kosalasaṁyuttaṁ, 1.4 vs. 1cd]
āttānañ ce priyaṁ ñāyyā rakkheyā naṁ surakkhitaṁ |
na etaṁ sulabhaṁ hoti sukhaṁ dukkatakāriṇāṁ ||
āttānaṁ ce priyaṁ ñāyyā rakkheyā naṁ surakkhitaṁ |
ttiṇṇam añataraṁ yāmānaṁ There are 9 syllables in this line, and the 2nd and 3rd are light which is normally avoided. If
————
attānaṁ ce piyaṁ jaññā na naṁ pāpena saṁjuye
na hi taṁ sulabhaṁ hoti sukhaṁ dukkatakārinā.
āttānaṁ ce priyaṁ ñāyyā rakkheyā naṁ surakkhitaṁ |
ttiṇṇam añataraṁ yāmānaṁ There are 9 syllables in this line, and the 2nd and 3rd are light which is normally avoided. If
attānañ ce piyaṁ jaññā rakkheyya naṁ surakkhitaṁ
tiṇṇam aññataraṁ yāmaṁ paṭijaggeyya paṇḍito.
[313 ≈ Dhp 305, Pakiṇṇakavaggo]
ekāsanaṁ ekaśeyaṁ ekacariyām atandrito |
eko ramayam āttānaṁ vanānte ramitā siyā ||
ekāsanaṁ ekaseyyaṁ eko caram atandito
eko damayam attānaṁ vanante ramito siyā.
[314 a-d ≈ Dhp 164 a-d; ef ≈ Dhp 162 ef]
yo śāsanaṁ arahatāṁ We have to count the svarabhakti vowel towards the metre here, also in the next verse. ayirāṇāṁ dhammajīvināṁ |
paṭikrośati dummedho dṣṭiṁ niśśāya pāpikāṁ |
karoti so tathāttānaṁ yathā naṁ biṣam icchati This appears to be a patchwork verse, the verses from which the lines are extracted occur in full at 306 and 315. ||
yo sāsanaṁ arahataṁ ariyānaṁ dhammajīvinaṁ,
paṭikkosati dummedho diṭṭhiṁ nissāya pāpikaṁ,
phalāni kaṭṭhakasseva attaghaññāya phallati.
————
yassa accantadussīlyaṁ māluvā sālamivotataṁ
karoti so tathattānaṁ yathā naṁ icchatī diso.
yo śāsanaṁ arahatāṁ ayirāṇāṁ dhammajīvināṁ |
paṭikrośati dummedho dṣṭiṁ niśśaya Scribal error, cf. 314d above and read
phalāni kaṇṭakasseva āttaghannāya phallati ||
yo sāsanaṁ arahataṁ ariyānaṁ dhammajīvinaṁ,
paṭikkosati dummedho diṭṭhiṁ nissāya pāpikaṁ,
phalāni kaṭṭhakasseva attaghaññāya phallati.
āttānam eva paṭhamaṁ atthe dhaṁme niveśaye |
athāṁñam anuśāseyā evaṁ hohi yathā ahaṁ ||
attānam eva paṭhamaṁ patirūpe nivesaye,
athaññam anusāseyya na kilisseyya paṇḍito.
āttānam eva paṭhamaṁ paṭirūpe niyojaye |
athāṁñam anuśāsanto na kiliśśati praṁñavā I count
attānam eva paṭhamaṁ patirūpe nivesaye,
athaññam anusāseyya na kilisseyya paṇḍito.
āttanā ye tathā kayirā yathāṁñam anuśāsaye |
adānto vata dameyā āttā hi kira duddamo ||
attānañ ce tathā kayirā yathaññam anusāsati,
sudanto vata dametha attā hi kira duddamo.
āttā hi bhe varaṁ dānto yacchāyam itarā prajā |
āttadāntassa poṣassa sadā saṁyyatacāriṇo ||
attā have jitaṁ seyyo yā cāyaṁ itarā pajā
attadantassa posassa niccaṁ saññatacārino.
neva devā na gandhabbā na māro saha brahmuṇā |
jitaṁ apajitaṁ kayirā tattharūpassa jantuno ||
neva devo na gandhabbo na māro saha brahmunā,
jitaṁ apajitaṁ kayirā tathārūpassa jantuno.
āttā hi āttano nātho ko hi nātho paro siyā |
āttanā hi sucinnena nāthaṁ labhati dullabhaṁ ||
attā hi attano nātho ko hi nātho paro siyā?
attanā va sudantena nāthaṁ labhati dullabhaṁ.
āttā hi āttano nātho āttā hi āttano gatī |
tassā saṁyyamayā 'ttānaṁ aśśaṁ bhadraṁ va vāṇijo ||
attā hi attano nātho attā hi attano gati,
tasmā saṁyamayattānaṁ assaṁ bhadraṁ va vāṇijo.
āttānam eva damaye aśśasugatiyā This opening has light syllables in 2nd and 3rd positions. sadā |
daṁma śaṁma ujjuṁ hohi I take -
tato dānto sukhī hohi anupādāya nivto I can find no parallel to this verse in the other rescensions. In the last line we need to read
āttanā codayā 'ttānaṁ parimaśāttānam āttanā |
so āttagutto satimā sukhaṁ bhikkhū vihāhisi |
attanā codayattānaṁ paṭimāsettam attanā,
so attagutto satimā sukhaṁ bhikkhu vihāhisi.
āttadātthaṁ parātthena bahunā pi na hāpaye |
āttadātthaṁ paraṁ ñāttā sadātthaparamo siyā ||
attadatthaṁ paratthena bahunā pi na hāpaye,
attadattham abhiññāya sadatthapasuto siyā.
nevāttaheto na parassa heto na saggam icche na dhanaṁ na rāṣṭaṁ |
necche adhammeṇa samddhim āttano so śīlavā praṁñavā dhāṁmiko siyā ||
na attahetu na parassa hetu na puttam icche na dhanaṁ na raṭṭhaṁ,
na iccheyya adhammena samiddhim attano This line is very poor metrically here, we could read
Āttavarggaḥ
Attavaggo