20: Māgga
Maggavaggo
māggānaṣṭaṁgiko This compound =
virāgo śreṣṭho dhammāṇāṁ dupadānāṁ ca cakkhumā This verse also opens the Pāḷi
maggānaṭṭhaṅgiko seṭṭho saccānaṁ caturo padā,
virāgo seṭṭho dhammānaṁ dipadānañ ca cakkhumā.
ākkhāto vo mayā māggo aṁñāye śallasaṁsano |
tubbhehi kiccam ātappaṁ akkhātāro tathāgatā |
paṭipannā pramokkhanti jhāyino mārabaṁdhanā ||
etaṁ hi tumhe paṭipannā dukkhassantaṁ karissatha,
akkhāto ve mayā maggo aññāya sallasanthanaṁ.
————
tumhehi kiccaṁ ātappaṁ akkhātāro tathāgatā,
paṭipannā pamokkhanti jhāyino mārabandhanā.
eseva māggo nāstaṁ 'ño Read:
taṁ māggaṁ paṭipajjahvo mārasse 'sā pramohanī |
etāhi tubbhe paṭipannā dukkhassa antaṁ kariṣyatha This line has 9 syllables, it can be corrected by reading
eso va maggo natthañño dassanassa visuddhiyā,
etaṁ hi tumhe paṭipajjatha mārassetaṁ pamohanaṁ.
————
etaṁ hi tumhe paṭipannā dukkhassantaṁ karissatha,
akkhāto ve mayā maggo aññāya sallasanthanaṁ.
vanaṁ chindatha mā rukkhe vanāto jāyate bhayaṁ |
chettā vanañ ca vanadhañ ca nibbanena gamiśśatha ||
vanaṁ chindatha mā rukkhaṁ vanato jāyatī bhayaṁ,
chetvā vanañ ca vanathañ ca nibbanā hotha bhikkhavo.
yāvatā vanadho na cchijjati I count
paṭibaddhamano hi tattha so vaccho cchīravako va mātari This and the next 4 verses appear in the same sequence in the Pāḷi
yāva hi vanatho na chijjati aṇumatto pi narassa nārisu
paṭibaddhamano va tāva so vaccho khīrapako va mātari.
ucchinna sineham āttano kumudaṁ śāradikaṁ va pāṇinā |
śāntimāggam eva byūhaya I count
ucchinda sineham attano kumudaṁ sāradikaṁ va pāṇinā
santimaggam eva brūhaya nibbānaṁ sugatena desitaṁ.
idaṁ vaśśā kariṣyāmi idaṁ hemaṁna ghmasu |
iti bālo viciṁteti antarāyaṁ na bujjhati ||
idha vassaṁ vasissāmi idha hemantagimhisu,
iti bālo vicinteti antarāyaṁ na bujjhati.
taṁ puttapaśusaṁmattaṁ vyāsattamanasaṁ naraṁ |
suttaṁ ggrāmaṁ mahogho vā maccu-r-ādāya gacchati ||
taṁ puttapasusammattaṁ byāsattamanasaṁ naraṁ,
suttaṁ gāmaṁ mahogho va maccu ādāya gacchati.
na santi puttā ttāṇāya na pitā no pi bhātaro |
antakenā 'dhibhūtassa nāsti ñātīsu ttāṇatā I count
na santi puttā tāṇāya na pitā na pi bandhavā,
antakenādhipannassa natthi ñātisu tāṇatā.
krandatām eva ñātīnaṁ vilapatāṁ cevam ekato |
janā antarahīyaṁti asakāmā jahaṁti naṁ I can find no parallel to this verse in the Pāḷi texts, or in the other parallels. ||
[368 cf. Dhp 289; for b cf. Aṅg Bk. 8. 5. 9 v.2b]
etaṁ vidiya medhāvī praṁñavā vītamaccharī |
taṁ saggagamanaṁ māggaṁ niccam eva viśodhaye |
etam atthavasaṁ ñatvā paṇḍito sīlasaṁvuto,
nibbānagamanaṁ maggaṁ khippam eva visodhaye.
————
vadaññū vītamaccharā.
[369ab ≈ Devatāsaṁyuttaṁ, 5.8 v. 3; cd cf. Dhp 289cd]
tassā hi paṇḍito poṣo saṁpaśśaṁ attham āttano |
taṁ saggaganaṁ Scribal error, read:
tasmā hi paṇḍito poso sampassaṁ attham attano,
yoniso vicine dhammaṁ evaṁ tattha visujjhati.
————
etam atthavasaṁ ñatvā paṇḍito sīlasaṁvuto,
nibbānagamanaṁ maggaṁ khippam eva visodhaye.
[370acd ≈ Aṅg Bk. 8. 5. 9 v.2acd]
śraddho śīlena saṁpanno praṁñavā susamāhito |
niccaṁ māggaṁ viśodheti sacchayanaṁ sāṁparāyikaṁ This line has 9 syllables, and that there are two light syllables in 2nd and 3rd positions. I do not count those syllables as resolved as that would go against the rule of resolution. ||
saddhā sīlena sampannā vadaññū vītamaccharā,
niccaṁ maggaṁ visodheti sotthānaṁ samparāyikaṁ.
śraddho śīlena saṁpanno praṁñavā susamāhito |
ramate māggam āsevaṁ ajjhattopasame rato I can find no parallel to this verse in the Pāḷi texts, or in the other parallels, but for line a cf. the last verse. ||
[372a ≈ Aṅg Bk. 8. 5. 9 v.2a; cd ≈ Dhp 31cd, Appamādavaggo]
śraddho śīlena saṁpaṁno praṁñāvāgarato sadā |
saṁyojanam aṇutthūlaṁ daham aggī va gacchati |
mānamakkhe va pāpake I can find no good parallel to this line in the Pāḷi texts. ||
saddhā sīlena sampannā vadaññū vītamaccharā,
————
appamādarato bhikkhu pamāde bhayadassivā,
saṁyojanaṁ aṇuṁthūlaṁ ḍahaṁ aggīva gacchati.
aniccā sabbasaṁkhārā yato praṁñāya paśśati |
atha nivvaṇḍate dukkhā esa māggo viśuddhiye ||
sabbe saṅkhārā aniccā ti yadā paññāya passati,
atha nibbindatī dukkhe esa maggo visuddhiyā.
sabbadhaṁmā anāttā ti yato praṁñāya paśśati |
atha nivvaṇḍate dukkhā esa māggo viśuddhiye ||
sabbe dhammā anattā ti yadā paññāya passati,
atha nibbindatī dukkhe esa maggo visuddhiyā.
yogā hi bhūrī saṁbhavati We no doubt need to read
etaṁ jethāpathaṁ ñāttā bhavāya vibhavāya ca |
tathā śiccheya -
yogā ve jāyatī bhūri ayogā bhūrisaṅkhayo,
etaṁ dvedhāpathaṁ ñatvā bhavāya vibhavāya ca,
tathattānaṁ niveseyya yathā bhūri pavaḍḍhati.
Māggavarggaḥ
Maggavaggo