Mahāparinibbānasuttaṁ (DN 16)
[Dutiyabhāṇavāraṁ]
[15: Ambapālī Gaṇikā] cf. Satisuttaṁ SN 47:2; and Bhesajjakkhandakaṁ: Ambapālīvatthu, Licchavīvatthu Vin. Mhv.1.231-233.
Atha kho Bhagavā Nādike yathābhirantaṁ viharitvā, āyasmantaṁ Ānandaṁ āmantesi: [245]
“Āyām' Ānanda yena Vesālī BJT:
“Evaṁ Bhante,” ti kho āyasmā Ānando Bhagavato paccassosi. Atha kho Bhagavā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena Vesālī tad-avasari. Tatra sudaṁ Bhagavā Vesāliyaṁ viharati Ambapālivane. Tatra kho Bhagavā bhikkhū āmantesi: [247]
“Sato bhikkhave bhikkhu vihareyya sampajāno ayaṁ vo Thai:
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati, ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ; vedanāsu vedanānupassī viharati, ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ; citte cittānupassī viharati, ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ; dhammesu dhammānupassī viharati, ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Evaṁ kho bhikkhave bhikkhu sato hoti. [249]
Kathañ-ca bhikkhave bhikkhu sampajāno hoti? [250]
Idha, bhikkhave, bhikkhu abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, sammiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne, sutte jāgarite, bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. Evaṁ kho bhikkhave bhikkhu sampajāno hoti. Sato bhikkhave bhikkhu vihareyya sampajāno ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī.” ti [251]
* * *
Assosi kho Ambapālī gaṇikā: “Bhagavā kira Vesāliṁ BJT, PTS:
Atha kho Ambapālī gaṇikā bhaddāni bhaddāni yānāni yojāpetvā, bhaddaṁ bhaddaṁ BJT, PTS omit second
Ekam-antaṁ nisinnaṁ kho Ambapāliṁ gaṇikaṁ Bhagavā Dhammiyā kathāya sandassesi, samādapesi, samuttejesi, sampahaṁsesi. Atha kho Ambapālī gaṇikā, PTS:
“Adhivāsetu me Bhante Bhagavā svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā.” ti [255]
Adhivāsesi Bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho Ambapālī gaṇikā Bhagavato adhivāsanaṁ viditvā, uṭṭhāyāsanā, Bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. Assosuṁ kho Vesālikā Licchavī: [256]
“Bhagavā kira Vesāliṁ anuppatto Vesāliyaṁ viharati Ambapālivane.” ti [257]
Atha kho te Licchavī, bhaddāni bhaddāni yānāni yojāpetvā, bhaddaṁ bhaddaṁ yānaṁ abhiruhitvā, bhaddehi bhaddehi yānehi Vesāliyā niyyiṁsu. BJT:
Atha kho Ambapālī gaṇikā daharānaṁ daharānaṁ Licchavīnaṁ akkhena akkhaṁ cakkena cakkaṁ yugena yugaṁ Thai:
“Kiṁ je Ambapāli daharānaṁ daharānaṁ Licchavīnaṁ akkhena akkhaṁ cakkena cakkaṁ yugena yugaṁ paṭivaṭṭesī?” ti [260]
“Tathā hi pana me ayyaputtā Bhagavā nimantito, svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā.” ti [261]
“Dehi je Ambapāli etaṁ bhattaṁ satasahassenā.” ti [262]
“Sace pi me Thai:
“Jitamhā ChS:
Atha kho te Licchavī yena Ambapālivanaṁ tena pāyiṁsu. Addasā BJT:
“Yesaṁ bhikkhave bhikkhūnaṁ devā Tāvatiṁsā adiṭṭhā, ChS, Thai:
Atha kho te Licchavī yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā, yānā paccorohitvā, pattikā va yena Bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṁ abhivādetvā, ekam-antaṁ nisīdiṁsu. [267]
Ekam-antaṁ nisinne kho te Licchavī Bhagavā Dhammiyā kathāya sandassesi, samādapesi, samuttejesi, sampahaṁsesi. Atha kho te Licchavī Bhagavatā Dhammiyā kathāya sandassitā samādapitā samuttejitā sampahaṁsitā, Bhagavantaṁ etad-avocuṁ: [268]
“Adhivāsetu no Bhante Bhagavā svātanāya bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenā.” ti BJT adds here:
“Adhivutthaṁ Thai:
“Jitamhā vata bho Ambakāya Jitamhā vata bho Ambakāyā.” ti [271]
Atha kho te Licchavī Bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā, uṭṭhāyāsanā, Bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkamiṁsu. Atha kho Ambapālī gaṇikā tassā rattiyā accayena, sake ārāme paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā, Bhagavato kālaṁ ārocāpesi: [272]
“Kālo Bhante niṭṭhitaṁ bhattan.”-ti [273]
Atha kho Bhagavā, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā, pattacīvaram-ādāya, saddhiṁ Bhikkhusaṅghena, yena Ambapāliyā gaṇikāya nivesanaṁ Thai:
Atha kho Ambapālī gaṇikā Buddhappamukhaṁ PTS:
Atha kho Ambapālī gaṇikā Bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ, aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekam-antaṁ nisīdi. Ekam-antaṁ nisinnā kho Ambapālī gaṇikā Bhagavantaṁ etad-avoca: [276]
“Imāhaṁ Bhante ārāmaṁ Buddhappamukhassa Bhikkhusaṅghassa dammī.” ti [277]
Paṭiggahesi Bhagavā ārāmaṁ. Atha kho Bhagavā Ambapāliṁ gaṇikaṁ PTS:
* * *
Tatra pi Thai omits
“Iti sīlaṁ, iti samādhi, iti paññā, sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaṁso, samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaṁsā, paññāparibhāvitaṁ cittaṁ sammad-eva āsavehi vimuccati, seyyathīdaṁ: kāmāsavā bhavāsavā avijjāsavā.” ti [280]