Mahāparinibbānasuttaṁ (DN 16)
[Catutthabhāṇavāraṁ]
[32: Cundassa Mahānisaṁso] cf. Cundasuttaṁ (Ud. 8:5) Part Three.
Atha kho Bhagavā mahatā Bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena Kakutthā nadī tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā, Kakutthaṁ nadiṁ ajjhogāhetvā, PTS: ajjhogahetvā. nahātvā Thai, ChS: nhātvā; text includes the epenthetic vowel. ca pivitvā ca paccuttaritvā yena ambavanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā, āyasmantaṁ Cundakaṁ āmantesi: [588]
“Iṅgha me tvaṁ Cundaka catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ paññāpehi, kilantosmi Cundaka nipajjissāmī.” ti [589]
“Evaṁ Bhante,” ti kho āyasmā Cundako Bhagavato paṭissutvā, catugguṇaṁ saṅghāṭiṁ Thai: saṅghāṭa, printing error. paññāpesi. Atha kho Bhagavā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṁ kappesi, pāde Thai: pādena, instrumental, but the locative is normally used in these forms. pādaṁ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṁ manasikaritvā. [590]
Āyasmā pana Cundako tattheva Bhagavato purato nisīdi. [591]
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Tuṭṭhubha (throughout)
“Gantvāna Buddho nadikaṁ PTS: nadiyaṁ; locative case, it would mean: having gone into the river Kakutthā. Kakutthaṁ,
−−⏑−,¦−−⏑−¦−⏑−− irregular
Acchodakaṁ sātodakaṁ PTS: Acchodi-sātodakaṁ; I don't understand what acchodi- could mean. It may have been chosen to correct the metre. vippasannaṁ,
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
Ogāhi Satthā sukilantarūpo, Thai, ChS: akilanta-, which reverses the meaning.
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
Tathāgato appaṭimodha loke. Thai, ChS: appaṭimo ca loke; PTS: appaṭimo va loke. [592]
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
Nahātvā Thai: nhātvā; ChS: nhatvā; PTS: nahatvā, omits ca. The epenthetic vowel has to be ignored when analysing the metre. ca pītvā Thai, ChS: pivitvā, alternate form of the absolutive, but it spoils the metre. cudatāri Satthā Thai: cudakāni sutvā.
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
Purakkhato bhikkhugaṇassa majjhe,
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
Satthā pavattā Bhagavādha ChS: vattā pavattā Bhagavā idha; Thai: Bhagavā idha. Both readings spoil the cadence. Dhamme,
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
Upāgamī PTS: Upāgami; but a long vowel is required by the metre. ambavanaṁ Mahesi. [593]
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
Āmantayī ChS, PTS: Āmantayi; a long vowel is also required here. Cundakaṁ nāma bhikkhuṁ:
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
“Catugguṇaṁ patthara Thai: santhari; ChS: santhara. Which reading is correct here and below is not clear, it seems we need an imperative here though. Both santhara and patthara mean (please) spread. me nipajjaṁ,” BJT: nipacchaṁ; Thai: nipajjiṁ.
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
So codito PTS: modito. It would mean: rejoiced (by the One with Developed Mind). Bhāvitattena Cundo,
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
Catugguṇaṁ patthari Thai, ChS: santhari. khippam-eva.
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
Nipajji Satthā sukilantarūpo, Thai, ChS: akilanta-, which again reverses the meaning.
−−⏑−¦⏑,⏑⏑¦−⏑−−
Cundo pi tattha pamukhe nisīdī.” ti Comm: imā pi gāthā Saṅgītikāle yeva ṭhapitā; these verses were placed (here) at the time of the (First) Council. [594]
Atha kho Bhagavā āyasmantaṁ Ānandaṁ āmantesi: [595]
“Siyā kho pan' Ānanda, Cundassa Kammāraputtassa koci vippaṭisāraṁ upadaheyya: Thai, ChS: uppādeyya. ‘Tassa te āvuso Cunda alābhā, tassa te dulladdhaṁ, yassa te Tathāgato pacchimaṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā Thai, ChS: paribhuñjitvā, and below; more emphatic form of the same verb. parinibbuto.’ ti [596]
Cundassa kho Ānanda BJT: Cundass’ Ānanda; PTS: Cundassa Ānanda. Kammāraputtassa evaṁ vippaṭisāro paṭivinodetabbo: BJT: vīppaṭisāro (sic) vinetabbo; PTS: paṭivinetabbo; both of which mean: drive out, remove. ‘Tassa te āvuso Cunda lābhaṁ, ChS, PTS: lābhā, plural form, but singular is needed for concinnity. tassa te suladdhaṁ, yassa te Tathāgato pacchimaṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā parinibbuto. Sammukhā metaṁ āvuso Cunda Bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ: BJT: paṭiggahītaṁ. [597]
“Dveme piṇḍapātā samasamaphalā samasamavipākā BJT: samaphalā samavipākā; ChS: samavipākā, here and below. The forms in the text are emphatic. ativiya, aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā ca. [598]
Katame dve? [599]
Yañ-ca piṇḍapātaṁ bhuñjitvā, Tathāgato anuttaraṁ Sammāsambodhiṁ abhisambujjhati; yañ-ca piṇḍapātaṁ bhuñjitvā, Tathāgato anupādisesāya Nibbānadhātuyā Parinibbāyati. Ime dve piṇḍapātā samasamaphalā samasamavipākā ativiya, aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā ca. [600]
Āyusaṁvattanikaṁ āyasmatā BJT: panāyasmatā, throughout this sequence. Cundena Kammāraputtena kammaṁ upacitaṁ, vaṇṇasaṁvattanikaṁ āyasmatā Cundena Kammāraputtena kammaṁ upacitaṁ, sukhasaṁvattanikaṁ āyasmatā Cundena Kammāraputtena kammaṁ upacitaṁ, BJT reverses the sequence here, reading: sukhasaṁvattanikaṁ ... vaṇṇasaṁvattanikaṁ. yasasaṁvattanikaṁ āyasmatā Cundena Kammāraputtena kammaṁ upacitaṁ, saggasaṁvattanikaṁ āyasmatā Cundena Kammāraputtena kammaṁ upacitaṁ, BJT omits this sentence, perhaps a printing error. ādhipateyyasaṁvattanikaṁ Thai: adhipateyya-. āyasmatā Cundena Kammāraputtena kammaṁ upacitan.”-ti Cundassa Ānanda Kammāraputtassa evaṁ vippaṭisāro paṭivinedetabbo!” ti [601]
Atha kho Bhagavā, etam-atthaṁ viditvā, tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi: [602]
⏑⏑−−¦−⏑−⏑− Vetālīya (throughout)
“Dadato puññaṁ pavaḍḍhati,
−⏑⏑−−¦−⏑−⏑−
Saññamato veraṁ na cīyati. Thai: vīyati, printing error?
⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−⏑−
Kusalo ca jahāti pāpakaṁ,
−⏑−⏑−−⏑¦−⏑−⏑− hypermetrical
Rāgadosamohakkhayā sa nibbuto.” ti Thai: rāgadosamohakkhayā nibbuto ti; this line is hypermetrical, we can exclude either rāga- or -dosa- to correct the metre, but it may have been hypermetrical by virtue of poetic license in the original. [603]
Catutthabhāṇavāraṁ. BJT: Āḷāravedallabhāṇavāro Catuttho; ChS: Catuttho Bhāṇavāro; PTS: Āḷāra-vedalla-Bhāṇavāraṁ Niṭṭhitaṁ Catutthaṁ.
last updated: June 2008