Ja 90: Akataññujātakavaṇṇanā
Yo pubbe katakalyāṇo ti idaṁ satthā jetavane viharanto anāthapiṇḍikaṁ ārabbha kathesi. Tassa kireko paccantavāsiko seṭṭhi adiṭṭhasahāyo ahosi. So ekadā paccante uṭṭhānakabhaṇḍassa pañca sakaṭasatāni pūretvā kammantikamanusse āha: “gacchatha, bho, imaṁ bhaṇḍaṁ sāvatthiṁ netvā amhākaṁ sahāyakassa anāthapiṇḍikamahāseṭṭhissa paccagghena vikkiṇitvā paṭibhaṇḍaṁ āharathā” ti. Te: “Sādhū” ti tassa vacanaṁ sampaṭicchitvā sāvatthiṁ gantvā mahāseṭṭhiṁ disvā paṇṇākāraṁ datvā taṁ pavattiṁ ārocesuṁ. Mahāseṭṭhi: “Svāgataṁ vo” ti tesaṁ āvāsañca paribbayañca dāpetvā sahāyakassa sukhaṁ pucchitvā bhaṇḍaṁ vikkiṇitvā paṭibhaṇḍaṁ dāpesi. Te paccantaṁ gantvā tamatthaṁ attano seṭṭhissa ārocesuṁ.
Aparabhāge anāthapiṇḍiko pi tatheva pañca sakaṭasatāni tattha pesesi. Manussā tattha gantvā paṇṇākāraṁ ādāya paccantavāsikaseṭṭhiṁ passiṁsu. So: “Kuto āgacchathā” ti pucchitvā: “Sāvatthito tumhākaṁ sahāyakassa anāthapiṇḍikassa santikā” ti vutte: “Anāthapiṇḍikoti kassaci purisassa nāmaṁ bhavissatī” ti parihāsaṁ katvā paṇṇākāraṁ gahetvā: “Gacchatha tumhe” ti uyyojesi, neva nivāsaṁ, na paribbayaṁ dāpesi. Te sayam-eva bhaṇḍaṁ vikkiṇitvā paṭibhaṇḍaṁ ādāya sāvatthiṁ āgantvā seṭṭhissa taṁ pavattiṁ ārocesuṁ.
Atha so paccantavāsī
Atīte bārāṇasiyaṁ brahmadatte rajjaṁ kārente bodhisatto bārāṇasiyaṁ mahāvibhavo seṭṭhi ahosi. Tasseko paccantavāsiko seṭṭhi adiṭṭhasahāyo ahosi. Sabbaṁ atītavatthu paccuppannavatthusadisam-eva bodhisatto pana attano manussehi: “Ajja amhehi idaṁ nāma katan”-ti ārocite: “Paṭhamaṁ attano kataṁ upakāraṁ ajānantā pacchā evarūpaṁ labhantiyevā” ti vatvā sampattaparisāya dhammaṁ desento imaṁ gāthamāha.
1. Yo pubbe katakalyāṇo, katattho nāvabujjhati,
Pacchā kicce samuppanne, kattāraṁ nādhigacchatī ti.
Tatrāyaṁ piṇḍattho: khattiyādīsu yo koci puriso pubbe paṭhamataraṁ aññena katakalyāṇo katūpakāro katattho nipphāditakicco hutvā taṁ parena attani kataṁ kalyāṇañceva atthañca na jānāti, so pacchā attano kicce samuppanne tassa kiccassa kattāraṁ nādhigacchati na labhatīti.
Evaṁ bodhisatto imāya gāthāya dhammaṁ desetvā dānādīni puññāni katvā yathākammaṁ gato.
Satthā
Akataññujātakavaṇṇanā dasamā
Apāyimhavaggo navamo
Tassuddānaṁ:
Surāpānaṁ mittavindaṁ, kāḷakaṇṇī atthadvāraṁ,
Kiṁpakkasīlavīmaṁsaṁ, maṅgalañcā pi sārambhaṁ,
Kuhakaṁ akataññū cāti.