Ja 168: Sakuṇagghijātakavaṇṇanā
Seno balasā patamāno ti idaṁ satthā jetavane viharanto attajjhāsayaṁ sakuṇovādasuttaṁ (SN. 47.6) ārabbha kathesi. Ekadivasañhi satthā bhikkhū āmantetvā: “Gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye” ti (SN. 47.6) imaṁ saṁyuttamahāvagge suttantaṁ kathento
Atīte bārāṇasiyaṁ brahmadatte rajjaṁ kārente bodhisatto lāpasakuṇayoniyaṁ nibbattitvā naṅgalakaṭṭhakaraṇe leḍḍuṭṭhāne vāsaṁ kappesi. So ekadivasaṁ: “Sakavisaye gocaragahaṇaṁ pahāya paravisaye gocaraṁ gaṇhissāmī” ti aṭavipariyantaṁ agamāsi. Atha naṁ tattha gocaraṁ gaṇhantaṁ disvā sakuṇagghi sahasā ajjhappattā aggahesi. So sakuṇagghiyā hariyamāno evaṁ paridevasi: “mayamevamha alakkhikā, mayaṁ appapuññā, ye mayaṁ agocare carimha paravisaye, sacejja mayaṁ gocare careyyāma sake pettike visaye, na myāyaṁ sakuṇagghi alaṁ abhavissa yadidaṁ yuddhāyā” ti. “Ko pana, te lāpa, gocaro sako pettiko visayo” ti? “Yadidaṁ naṅgalakaṭṭhakaraṇaṁ leḍḍuṭṭhānan”-ti. Atha naṁ sakuṇagghi sake bale apatthaddhā amuñci: “gaccha kho, tvaṁ lāpa, tatra pi me gantvā na mokkhasī” ti. So tattha gantvā mahantaṁ leḍḍuṁ abhiruhitvā: “Ehi kho dāni sakuṇagghī” ti senaṁ avhayanto aṭṭhāsi. Sakuṇagghi sake bale apatthaddhā ubho pakkhe sannayha lāpasakuṇaṁ sahasā ajjhappattā. Yadā pana taṁ lāpo: “Bahuāgatā kho myāyaṁ sakuṇagghī” ti aññāsi, atha parivattitvā tasseva leḍḍussa antaraṁ paccāpādi. Sakuṇagghi vegaṁ sandhāretuṁ asakkontī tattheva uraṁ paccatāḷesi. Evaṁ sā bhinnena hadayena nikkhantehi akkhīhi jīvitakkhayaṁ pāpuṇi.
Satthā
1. Seno balasā patamāno, lāpaṁ gocaraṭhāyinaṁ,
Sahasā ajjhappattova, maraṇaṁ tenupāgamī ti.
Tattha balasā patamāno ti: “Lāpaṁ gaṇhissāmī” ti balena thāmena patamāno. Gocaraṭhāyinan-ti sakavisayā nikkhamitvā gocaratthāya aṭavipariyante ṭhitaṁ. Ajjhappatto ti sampatto. Maraṇaṁ tenupāgamī ti tena kāraṇena maraṇaṁ patto.
Tasmiṁ pana maraṇaṁ patte lāpo nikkhamitvā: “Diṭṭhā vata me paccāmittassa piṭṭhī” ti tassa hadaye ṭhatvā udānaṁ udānento dutiyaṁ gāthamāha.
2. Sohaṁ nayena sampanno, pettike gocare rato,
Apetasattu modāmi, sampassaṁ atthamattano ti.
Tattha nayenā ti upāyena. Atthamattano ti attano arogabhāvasaṅkhātaṁ vuḍḍhiṁ.
Satthā imaṁ dhammadesanaṁ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṁ samodhānesi, saccapariyosāne bahū bhikkhū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṁsu. “Tadā seno devadatto ahosi, lāpo pana aham-eva ahosin”-ti.
Sakuṇagghijātakavaṇṇanā aṭṭhamā