Ja 188: Sīhakotthujātakavaṇṇanā

Sīhaṅgulī sīhanakho ti idaṁ satthā jetavane viharanto kokālikaṁ ārabbha kathesi. Ekadivasaṁ kira kokāliko aññesu bahussutesu dhammaṁ kathentesu sayam-pi kathetukāmo ahosīti sabbaṁ heṭṭhā vuttanayeneva vitthāretabbaṁ.

Tasmiñhi kāle bahū bahussutā bhikkhū manosilātale nadamānā taruṇasīhā viya ākāsagaṅgaṁ otārentā {2.66} viya saṅghamajjhe sarabhāṇaṁ bhaṇanti. Kokāliko tesu sarabhāṇaṁ bhaṇantesu attano tucchabhāvaṁ ajānitvāva: “Aham-pi sarabhāṇaṁ bhaṇissāmī” ti bhikkhūnaṁ antaraṁ pavisitvā: “Amhākaṁ sarabhāṇaṁ na pāpenti. Sace amhākam-pi pāpeyyuṁ, mayam-pi bhaṇeyyāmā” ti bhikkhusaṅghassa nāmaṁ aggahetvāva tattha tattha kathento āhiṇḍati. Tassa sā kathā bhikkhusaṅghe pākaṭā jātā. Bhikkhū: “Vīmaṁsissāma tāva nan”-ti saññāya evamāhaṁsu: “āvuso kokālika, ajja saṅghassa sarabhāṇaṁ bhaṇāhī” ti. So attano balaṁ ajānitvāva: “Sādhū” ti sampaṭicchitvā: “Ajja sarabhāṇaṁ bhaṇissāmī” ti attano sappāyaṁ yāguṁ pivi, khajjakaṁ khādi, sappāyeneva sūpena bhuñji.

Sūriye atthaṅgate dhammassavanakāle ghosite bhikkhusaṅgho sannipati. So kaṇṭakuraṇḍakavaṇṇaṁ kāsāvaṁ nivāsetvā kaṇikārapupphavaṇṇaṁ cīvaraṁ pārupitvā saṅghamajjhaṁ pavisitvā there vanditvā alaṅkataratanamaṇḍape paññattavaradhammāsanaṁ abhiruhitvā citrabījaniṁ gahetvā: “Sarabhāṇaṁ bhaṇissāmī” ti nisīdi, tāvadevassa sarīrā sedā mucciṁsu, sārajjaṁ okkami, pubbagāthāya paṭhamaṁ padaṁ udāharitvā anantaraṁ na passi. So kampamāno āsanā oruyha lajjito saṅghamajjhato apakkamma attano pariveṇaṁ agamāsi. Añño bahussuto bhikkhu sarabhāṇaṁ bhaṇi. Tato paṭṭhāya bhikkhū tassa tucchabhāvaṁ jāniṁsu. Athekadivasaṁ dhammasabhāyaṁ bhikkhū kathaṁ samuṭṭhāpesuṁ: “āvuso, paṭhamaṁ kokālikassa tucchabhāvo dujjāno, idāni panesa sayaṁ naditvā pākaṭo jāto” ti. Satthā āgantvā: “Kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā” ti pucchitvā: “Imāya nāmā” ti vutte.

Taṁ pana pavattiṁ sutvā satthā: “Na, bhikkhave, kokāliko idāneva attano saddena pākaṭo jāto, pubbe pi pākaṭo ahosī” ti vatvā atītaṁ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṁ brahmadatte rajjaṁ kārente bodhisatto himavantapadese sīho hutvā ekāya siṅgāliyā saddhiṁ saṁvāsamanvāya puttaṁ paṭilabhi. So aṅgulīhi nakhehi kesarena vaṇṇena saṇṭhānenāti imehi ākārehi pitusadiso ahosi, saddena mātusadiso. Athekadivasaṁ deve vassitvā vigate sīhesu naditvā sīhakīḷaṁ kīḷantesu so pi tesaṁ antare naditukāmo hutvā siṅgālikaṁ nādaṁ nadi. Athassa saddaṁ sutvā sīhā tuṇhī ahesuṁ. Tassa saddaṁ sutvā aparo bodhisattassa sajātiputto: “Tāta, ayaṁ sīho vaṇṇādīhi amhehi samāno, saddo panassa aññādiso, ko nāmeso” ti pucchanto paṭhamaṁ gāthamāha.

1. Sīhaṅgulī sīhanakho, sīhapādapatiṭṭhito,
So sīho sīhasaṅghamhi, eko nadati aññathā ti.

Tattha {2.109} sīhapādapatiṭṭhito ti sīhapādeheva patiṭṭhito. Eko nadati aññathā ti eko va avasesasīhehi asadisena siṅgālasaddena nadanto aññathā nadati.

Taṁ sutvā bodhisatto: “Tāta, esa tava bhātā siṅgāliyā putto, rūpena mayā sadiso, saddena mātarā sadiso” ti vatvā siṅgāliputtaṁ āmantetvā: “Tāta, tvaṁ ito paṭṭhāya idha vasanto appasaddo vasa, sace puna nadissasi, siṅgālabhāvaṁ te jānissantī” ti ovadanto dutiyaṁ gāthamāha.

2. Mā tvaṁ nadi rājaputta, appasaddo vane vasa,
Sarena kho taṁ jāneyyuṁ, na hi te pettiko saro ti.

Tattha rājaputtā ti sīhassa migarañño putta.

Imañca pana ovādaṁ sutvā puna so nadituṁ nāma na ussahi.

Satthā imaṁ dhammadesanaṁ āharitvā jātakaṁ samodhānesi: “tadā siṅgālo kokāliko ahosi, sajātiputto rāhulo, migarājā pana aham-eva ahosin”-ti.

Sīhakotthujātakavaṇṇanā aṭṭhamā

 

last updated: August 2021