8: Vācavarga
abhūtavādī narakān upaiti
yaś cānyad apy ācaratīha karma |
ubhau hi tau pretya samau niruktau
nihīnadharmau manujau paratra || 8.1 [181]
puruṣasya hi jātasya kuṭhārī jāyate mukhe |
yayā chinatti hātmānaṁ vācā durbhāṣitaṁ vadan || 8.2 [182]
yo nindiyāṁ praśaṁsati
tān api nindati ye praśaṁsiyāḥ |
sa cinoti mukhena taṁ kaliṁ
kalinā tena sukhaṁ na vindati || 8.3 [183]
alpamātro hy ayaṁ kalir
ya ihākṣeṇa dhanaṁ parājayet |
ayam atra mahattaraḥ kalir
yaḥ sugateṣu manaḥ pradūṣayet || 8.4 [184]
śataṁ sahasrāṇi nirarbudāni
ṣaṭtrimśatiṁ pañca tathārbudāni |
yān āryagarhī narakān upaiti
vācaṁ manaś ca praṇidhāya pāpakam || 8.5 [185]
asataṁ hi vadanti pāpacittā
narakaṁ vardhayate vadhāya nityam |
anavadyabalas titīkṣate
tāṁ manaso hy āvilatāṁ vivarjayitvā || 8.6 [186]
yaḥ śāsanaṁ hy arhatām āryāṇāṁ dharmajīvinām |
pratikrośati durmedhā dṣṭiṁ niḥśritya pāpikām |
phalaṁ kaṇṭakaveṇur vā phalaty ātmavadhāya saḥ || 8.7 [187]
kalyāṇikāṁ vimuñceta naiva muñceta pāpikām |
muktā kalyāṇikī śreyo muktā tapati pāpikā || 8.8 [188]
na ca mukte pramuñcet tāṁ muñcamāno hi bādhyate |
naivam āryāḥ pramuñcanti muktā bālair hi pāpikā || 8.9 [189]
mukhena saṁyato bhikṣur mandabhāṣī hy anuddhataḥ |
arthaṁ dharmaṁ ca deśayati madhuraṁ tasya bhāṣitam || 8.10 [190]
subhāṣitaṁ hy uttamam āhur āryā
dharmaṁ vaden nādharmaṁ tad dvitīyam |
priyaṁ vaden nāpriyaṁ tat ttīyaṁ
satyaṁ vaden nāsatyaṁ tac caturtham || 8.11 [191]
tām eva vācaṁ bhāṣeta yayātmānaṁ na tāpayet |
parāṁś ca na vihiṁseta sā hi vāk sādhu bhāṣitā || 8.12 [192]
priyodyam eva bhāṣeta yā hi vācābhinanditā |
nādadāti yayā pāpaṁ bhāṣamāṇaḥ sadā priyam || 8.13 [193]
satyā syād amtā vācā satyavācā hy anuttarā |
satyam arthe ca dharme ca vācam āhuḥ pratiṣṭhitām || 8.14 [194]
yāṁ buddho bhāṣate vācaṁ kṣemāṁ nirvāṇaprāptaye |
duḥkhasyāntakriyāyuktāṁ sā hi vāk sādhu bhāṣitā || 8.15 [195]
|| vācavargaḥ 8 || ||