28: Pāpavarga
sarvapāpasyākaraṇaṁ kuśalasyopasaṁpadaḥ |
svacittaparyavadanam etad buddhasya śāsanam || 28.1 [651]
dadataḥ puṇyaṁ pravardhate
vairaṁ na kriyate ca saṁyamāt |
kuśalī prajahāti pāpakaṁ
rāgadoṣamohakṣayāt tu nirvtiḥ || 28.2 [652]
sārdhaṁ carann ekakaḥ sadā
miśro hy anyajanena vedakaḥ
kuśalī prajahāti pāpakaṁ
krauñcaḥ kṣīrapako yathodakam || 28.3 [653]
dṣṭvā hy ādīnavaṁ loke jñātvā dharmaniraupadhim |
āryo na ramate pāpe pāpo na ramate śubhe || 28.4 [654]
pravivekarasaṁ jñātvā rasaṁ copaśamasya vai |
nirjvaro bhavati niṣpāpo dharmaprītirasaṁ piban || 28.5 [655]
anavasrutacittasya tv anunnahanacetasaḥ |
puṇyapāpaprahīṇasya nāsti durgatito bhayam || 28.6 [656]
niṣeddhāraṁ pravaktāraṁ yaj jāned vadyadarśinam |
nighyavādinaṁ dhīraṁ tādśaṁ satataṁ bhajet |
tādśaṁ bhajamānasya śreyo bhavati na pāpakam || 28.7 [657]
upaśānto hy uparato mandabhāṣī hy anuddhataḥ |
dhunāti pāpakāṁ dharmāṁ drumapatraṁ yathānilaḥ || 28.8 [658]
yo hy apraduṣṭasya narasya duṣyate
śuddhasya nityaṁ vigatāṅgaṇasya |
tam eva bālaṁ pratiyāti pāpaṁ
kṣiptaṁ rajaḥ prativātaṁ yathaiva || 28.9 [659]
yad yat karoti puruṣas tat tat paśyati hātmanaḥ |
kalyāṇakārī kalyāṇaṁ pāpakārī ca pāpakam || 28.10 [660]
ātmanā hi kte pāpe tv ātmanā kliśyate sadā |
ātmanā tv akte pāpe hy ātmanaiva viśudhyate || 28.11 [661]
aśuddhabuddhiṁ pratyātmaṁ nānyo hy anyaṁ viśodhayet |
abhimathnāti taṁ pāpaṁ vajram aśmamaṇiṁ yathā || 28.12 [662]
cakṣuṣmāṁ viṣamānīva vidyamāne parākramet |
paṇḍito jīvaloke 'smiṁ pāpāni parivarjayet || 28.13 [663]
vaṇig vā sabhayaṁ mārgam alpaśāstro mahādhano |
viṣaṁ jīvitakāmo vā pāpāni parivarjayet || 28.14 [664]
pāṇau cāsya vraṇo na syād dhārayet pāṇinā viṣam |
nāvraṇe krāmati viṣaṁ nāsti pāpam akurvataḥ || 28.15 [665]
sukarāṇi hy asādhūni svātmano hy ahitāni ca |
yad vai hitaṁ ca pathyaṁ ca tad vai paramaduṣkaram || 28.16 [666]
sukaraṁ sādhunā sādhu sādhu pāpena duṣkaram |
pāpaṁ pāpena sukaraṁ pāpam āryeṇa duṣkaram || 28.17 [667]
madhuvad manyate bālo yāvat pāpaṁ na pacyate |
yadā tu pacyate pāpam atha duḥkhaṁ nigacchati || 28.18 [668]
pāpo 'pi paśyate bhadraṁ yāvat pāpaṁ na pacyate |
yadā tu pacyate pāpam atha pāpāni paśyati || 28.19 [669]
bhadro 'pi paśyate pāpaṁ yāvad bhadraṁ na pacyate |
yadā tu pacyate bhadram atha bhadrāṇi paśyati || 28.20 [670]
kuryāc cet puruṣaḥ pāpaṁ nainaṁ kuryāt punaḥ punaḥ |
na tatra cchandraṁ kurvīta duḥkhaṁ pāpasya saṁcayaḥ || 28.21 [671]
kuryāc cet puruṣaḥ puṇyaṁ kuryāc cainaṁ punaḥ punaḥ |
tatra cchandraṁ ca kurvīta sukhaṁ puṇyasya saṁcayaḥ || 28.22 [672]
abhitvareta kalyāṇe pāpāc cittaṁ nivārayet |
dhandhaṁ hi kurvataḥ puṇyaṁ pāpeṣu ramate manaḥ || 28.23 [673]
alpakaṁ pi ktaṁ pāpaṁ duḥkhāya parataḥ sadā |
mahate bhavaty anarthāya viṣaṁ koṣṭhagataṁ yathā || 28.24 [674]
alpakaṁ pi ktaṁ puṇyaṁ paraloke sukhāvaham |
arthāya mahate nityaṁ sasyānām iva saṁcayaḥ || 28.25 [675]
adaṇḍeṣu hi daṇḍena yo 'praduṣṭeṣu duṣyate |
daśānām anyatamaṁ sthānaṁ kṣipram eva nigacchati || 28.26 [676]
jñātīnāṁ vā vinābhāvaṁ bhogānāṁ vā parikṣayam |
rājato hy upasargaṁ vāpy abhyākhyānaṁ ca dāruṇam || 28.27 [677]
vedanāṁ kaṭukāṁ vāpi śarīrasya ca bhedanam |
ābādhaṁ vāpi paruṣaṁ cittakṣepam athāpi vā || 28.28 [678]
atha vāsyāpy agārāṇi hy agnir dahati sarvathā |
bhedāt kāyasya cāprājño daśamāṁ durgatiṁ vrajet || 28.29 [679]
pāpe tu kte hi nāśvasec
cirakte dūrakte 'pi nāśvaset |
rahasi ca kte 'pi nāśvased
asti tasya vipāka iti nāśvaset || 28.30 [680]
puṇye tu kte hi ihāśvasec
cirakte dūrakte 'pi cāśvaset |
rahasi ca kte 'pi cāśvased
asti tasya vipāka iti cāśvaset || 28.31 [681]
pāpe tu kte hi śocate
cirakte dūrakte 'pi śocate |
rahasi ca kte 'pi śocate
asti tasya vipāka iti śocate || 28.32 [682]
puṇye tu kte hi nandate
cirakte dūrakte 'pi nandate |
rahasi ca kte 'pi nandate
asti tasya vipāka iti nandate || 28.33 [683]
iha śocati pretya śocati
pāpakarmā hy ubhayatra śocati |
sa hi śocati sa praśocati
dṣṭvā karma hi kliṣṭam ātmanaḥ || 28.34 [684]
iha nandati pretya nandati
ktapuṇyo hy ubhayatra nandati |
sa hi nandati sa pramodate
dṣṭvā karma hi viśuddham ātmanaḥ || 28.35 [685]
pāpe tu kte hi śocate
cirakte dūrakte 'pi śocate |
rahasi ca kte 'pi śocate
bhūyaḥ śocati durgatiṁ gataḥ || 28.36 [686]
puṇye tu kte hi nandate
cirakte dūrakte 'pi nandate |
rahasi ca kte 'pi nandate
bhūyo nandati sadgatiṁ gataḥ || 28.37 [687]
puṇye tu kte hi modate
cirakte dūrakte 'pi modate |
rahasi ca kte 'pi modate
bhūyo modati sadgatiṁ gataḥ || 28.38 [688]
kte ca pāpe 'py akte ca puṇye
'dharmaṁ samādāya vihāya dharmam |
bibheti mtyor iha pāpakarmā
bhinnaplavo madhya ivodakasya || 28.39 [689]
ktaṁ ca puṇyaṁ hy aktaṁ ca pāpaṁ
satāṁ ca dharmaś caritaḥ purāṇaḥ |
bibheti mtyor na kadaṁ cid eva
yathaiva nāvā dḍhayā tarantaḥ || 28.40 [690]
|| pāpavargaḥ 28 || ||