[I. Paṭhamadesanā]
[9: Dhammacakkappavattanasuttaṁ]
Atha kho Bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi: “Dveme bhikkhave antā pabbajitena na sevitabbā, PTS, ChS add:
kāmesu kāmasukhallikānuyogo,
hīno, gammo, pothujjaniko, anariyo, anatthasaṁhito;
yo cāyaṁ: attakilamathānuyogo,
dukkho, anariyo, anatthasaṁhito.
Ete te PTS, ChS:
Katamā ca sā bhikkhave majjhimā paṭipadā, Tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī, ñāṇakaraṇī, upasamāya abhiññāya Sambodhāya Nibbānāya saṁvattati? Ayam-eva Ariyo Aṭṭhaṅgiko Maggo, seyyathīdaṁ:
sammādiṭṭhi
sammāsaṅkappo
sammāvācā
sammākammanto
sammā-ājīvo
sammāvāyāmo
sammāsati
sammāsamādhi.
Ayaṁ kho sā bhikkhave majjhimā paṭipadā, Tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī, ñāṇakaraṇī, upasamāya abhiññāya Sambodhāya Nibbānāya saṁvattati.
[Cattāri Ariyasaccāni]
Idaṁ kho pana bhikkhave dukkhaṁ ariyasaccaṁ:
jāti pi dukkhā
jarā pi dukkhā
vyādhi pi dukkho PTS:
maraṇam-pi dukkhaṁ
appiyehi sampayogo dukkho
piyehi vippayogo dukkho
yam-picchaṁ na labhati tam-pi dukkhaṁ
saṅkhittena pañcupādānakkhandhā PTS adds:
Idaṁ kho pana bhikkhave dukkhasamudayaṁ Thai:
kāmataṇhā
bhavataṇhā
vibhavataṇhā.
Idaṁ kho pana bhikkhave dukkhanirodhaṁ Thai:
Idaṁ kho pana bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ, ayam-eva Ariyo Aṭṭhaṅgiko Maggo, seyyathīdaṁ:
sammādiṭṭhi BJT abbreviates:
sammāsaṅkappo
sammāvācā
sammākammanto
sammā-ājīvo
sammāvāyāmo
sammāsati
sammāsamādhi.
[Sacchikiriyā]
“Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan”-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
Taṁ kho pan' “idaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ” pariññeyyan-ti - me bhikkhave BJT, PTS, Thai greatly abbreviate what follows. pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
Taṁ kho pan' “idaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ” pariññātan-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“Idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccan”-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
Taṁ kho pan' “idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ” pahātabban-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
Taṁ kho pan' “idaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ” pahīnan-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“Idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccan”-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
Taṁ kho pan' “idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ” sacchikātabban-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
Taṁ kho pan' “idaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ” sacchikatan-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“Idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan”-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
Taṁ kho pan' “idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ” bhāvetabban-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
Taṁ kho pan' “idaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ” bhāvitan-ti - me bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
[Sambodhipaccaññanaṁ]
Yāva kīvañ-ca me bhikkhave imesu catusu Thai, ChS:
Yato ca kho me bhikkhave imesu catusu ariyasaccesu - evaṁ tiparivaṭṭaṁ dvādasākāraṁ - yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ suvisuddhaṁ ahosi, athāhaṁ bhikkhave sadevake loke Samārake Sabrahmake, sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, anuttaraṁ sammāsambodhiṁ Abhisambuddho paccaññāsiṁ. Ñāṇañ-ca pana me dassanaṁ udapādi:
Akuppā me cetovimutti Thai, ChS:
ayam-antimā jāti
natthi dāni punabbhavo.” ti
[Paṭhamāpatti]
Idam-avoca Bhagavā, attamanā pañcavaggiyā bhikkhū Bhagavato bhāsitaṁ abhinandun-ti. BJT, Thai omit the two lines from
“Yaṁ kiñci samudayadhammaṁ,
sabban-taṁ nirodhadhamman.”-ti
[Devabbhanumodanā]
Pavattite ca pana Thai omits:
“Etaṁ Bhagavatā Bārāṇasiyaṁ Isipatane Migadāye,
anuttaraṁ Dhammacakkaṁ pavattitaṁ,
appativattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā
devena vā Mārena vā Brahmunā vā kenaci vā lokasmin.”-ti Mahāvastu (3.334) records a much longer cry:
Bhummānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā Cātummahārājikā PTS, ChS:
“Etaṁ Bhagavatā Bārāṇasiyaṁ Isipatane Migadāye,
anuttaraṁ Dhammacakkaṁ pavattitaṁ,
appativattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā
devena vā Mārena vā Brahmunā vā kenaci vā lokasmin.”-ti
Cātummahārājikānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā Tāvatiṁsā devā saddam-anussāvesuṁ:
“Etaṁ Bhagavatā Bārāṇasiyaṁ Isipatane Migadāye,
anuttaraṁ Dhammacakkaṁ pavattitaṁ,
appativattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā
devena vā Mārena vā Brahmunā vā kenaci vā lokasmin.”-ti
Tāvatiṁsānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā Yāmā devā saddam-anussāvesuṁ:
“Etaṁ Bhagavatā Bārāṇasiyaṁ Isipatane Migadāye,
anuttaraṁ Dhammacakkaṁ pavattitaṁ,
appativattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā
devena vā Mārena vā Brahmunā vā kenaci vā lokasmin.”-ti
Yāmānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā Tusitā devā saddam-anussāvesuṁ:
“Etaṁ Bhagavatā Bārāṇasiyaṁ Isipatane Migadāye,
anuttaraṁ Dhammacakkaṁ pavattitaṁ,
appativattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā
devena vā Mārena vā Brahmunā vā kenaci vā lokasmin.”-ti
Tusitānaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā Nimmāṇaratī Thai:
“Etaṁ Bhagavatā Bārāṇasiyaṁ Isipatane Migadāye,
anuttaraṁ Dhammacakkaṁ pavattitaṁ,
appativattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā
devena vā Mārena vā Brahmunā vā kenaci vā lokasmin.”-ti
Nimmāṇaratīnaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā Paranimmitavasavattino Thai, ChS: -
“Etaṁ Bhagavatā Bārāṇasiyaṁ Isipatane Migadāye,
anuttaraṁ Dhammacakkaṁ pavattitaṁ,
appativattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā
devena vā Mārena vā Brahmunā vā kenaci vā lokasmin.”-ti
Paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ saddaṁ sutvā Brahmakāyikā devā saddam-anussāvesuṁ:
“Etaṁ Bhagavatā Bārāṇasiyaṁ Isipatane Migadāye,
anuttaraṁ Dhammacakkaṁ pavattitaṁ,
appativattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā
devena vā Mārena vā Brahmunā vā kenaci vā lokasmin.”-ti
Iti ha tena khaṇena PTS, ChS add:
Atha kho Bhagavā imaṁ udānaṁ udānesi:
“Aññāsi vata bho Koṇḍañño,
aññāsi vata bho Koṇḍañño.” ti
Iti hidaṁ āyasmato Koṇḍaññassa Aññā PTS: