Dāṭhāvaṁsa
Pañcamo Paricchedo
Saṁvaccharamhi navamamhi Mahādisena-
puttassa Kittisirimeghanarādhipassa
te jampatī tam-atha paṭṭanam-otaritvā
devālaye paṭivasiṁsu manobhirāme. [340] [5-1]
Disvāna te dvijavaro pathike nisāyaṁ
santappayittha madhurāsanapānakehi
rattikkhaye ca Anurādhapurassa maggaṁ
jāyāpatīnam-atha so abhivedayittha. [341] [5-2]
Ādāya te dasanadhātuvaraṁ jinassa
sammānitā dvijavarenatha paṭṭanamhā
nikkhamma dūrataramaggam Text:
padvāragāmam-Anurādhapurassa gañchuṁ. [342] [5-3]
Yaṁ dhammikaṁ naravaraṁ abhitakkayitvā
jāyāpatī visayam-etam-upāgamiṁsu
taṁ vyādhinā samuditena Mahādisena-
Laṅkissaraṁ sucirakālakataṁ suṇiṁsu. [343] [5-4]
Sokena te sikharineva samuggatena
ajjhotthaṭā bahutaraṁ vilapiṁsu mūḷhā
kāyiṁsu tesam-atha mucchitamānasānaṁ
sabbā disā ca vidisā ca ghanandhakārā. [344] [5-5]
−−⏑−¦⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−− Vasantatilakā
Sutvāna Kittisirimegha-narādhipassa
rajje ṭhitassa ratanattayamāmakattaṁ
vassena nibbutamahādahanā va kacchā
te jampatī samabhavuṁ hatasokatāpā. [345] [5-6]
Sutvāna Meghagiri-nāma mahāvihāre
bhikkhussa kassaci narādhipavallabhattaṁ
tassantikaṁ samupagamma katātitheyyā
dhātuppavattim-avadiṁsu ubho samecca. [346] [5-7]
Sutvāna so munivaro dasanappavattiṁ
haṭṭho yathāmatarasenabhisittagatto
gehe sake sapadi paṭṭavitānakehi
vaḍḍhesi dhātum-amalaṁ samalaṅkatamhi. [347] [5-8]
Tesaṁ ca jānipatikānam-ubhinnam-eso
katvāna saṅgaham-uḷārataraṁ yathicchaṁ
vuttantam-etam-abhivedayituṁ pasatthaṁ
Laṅkādhipassa savidhaṁ pahiṇittha bhikkhuṁ. [348] [5-9]
Rājā vasantasamaye sahakāminīhi
uyyānakeḷisukham-ekadinenubhonto
āgacchamānam-atha tattha sudūrato ca
taṁ vippasannamukhavaṇṇam-apassi bhikkhuṁ. [349] [5-10]
So saṁyamī samupagamma narādhipaṁ taṁ
vuttantam-etam-abhivedayi tuṭṭhacitto
sutvāna taṁ paramapītibharaṁ vahanto
sampattacakkaratano va ahosi rājā. [350] [5-11]
Laṅkissaro dvijavarā jinadantadhātum-
ādāya jānipatayo ubhaye B.
essanti Laṅkam-acirena itīritaṁ taṁ
nemittikassa vacanaṁ ca tathaṁ amaññi. [351] [5-12]
Rājā tato mahatiyā parisāya saddhiṁ
tassānurādhanagarassa puruttarāya Text:
āsāya taṁ sapadi Meghagiriṁ vihāraṁ
saddho agañchi padasā va pasannacitto. [352] [5-13]
Disvā tato sugatadhātum-alabbhaneyyaṁ
ānandajassunivahehi ca tārahāraṁ
siñcaṁ vidhāya paṇidhiṁ bahumānapubbaṁ
romañcakañcukadharo iti cintayittha. [353] [5-14]
Sohaṁ anekaratanujjalamoḷidhāriṁ
pūjeyyam-ajja yadi duccajam-uttamaṅgaṁ
lokattayekasaraṇassa Tathāgatassa
no dhātuyā maham-anucchavikaṁ kareyyaṁ. [354] [5-15]
Etaṁ pahūtaratanaṁ sadhanaṁ sabhoggaṁ
sampūjayaṁ api dharāvalayaṁ asesaṁ
pūjaṁ karomi tadanucchavikaṁ ahaṁ ti
cinteyya ko hi bhuvanesu amūḷhacitto. [355] [5-16]
Laṅkādhipaccam-idam-appataraṁ mamāsi
buddho guṇehi vividhehi pamāṇasuñño
sohaṁ parittavibhavo tibhavekanāthaṁ
taṁ tādisaṁ dasabalaṁ katham-accayissaṁ. [356] [5-17]
Itthaṁ punappuna tad-eva vicintayanto
āpajji so dhitiyuto pi visaññibhāvaṁ
saṁvījito sapadi cāmaramārutena
khinnena sevakajanena alattha saññaṁ. [357] [5-18]
Thokam-pi bījam-athavā abhiropayantā
medhāvino mahatiyā pi masundharāya
kālenapattatacapupphaphalādikāni
vindanti patthitaphalāni anappakāni. [358] [5-19]
Evaṁ guṇehi vividhehi pi appameyye
dhammissaramhi maham-appataram-pi katvā
kālaccayena pariṇāmavisesarammaṁ
saggāpavaggasukham-appaṭimaṁ labhissaṁ. [359] [5-20]
Itthaṁ vicintiya pamodabharātireka-
sampuṇṇacandimasarikkhamukho narindo
sabbaññuno dasanadhātuvarassa tassa
pūjesi sabbam-api Sīhaḷadīpam-etaṁ. [360] [5-21]
Bhikkhū pi tepiṭakajātakabhāṇakādī B.
takkāgamādikusalā api buddhimanto
vatthuttayekasaraṇā api poravaggā
kotūhalā sapadi sannipatiṁsu tattha. [361] [5-22]
Rājā tato mahatiyā parisāya majjhe
icc-abravī M.
dāṭhā jinassa yadi osadhitārakā va
setā bhaveyya kim-ayaṁ malināvabhāsā. [362] [5-23]
Tasmiṁ khaṇe dasanadhātu munissarassa
pakkhe pasāriya duve viya rājahaṁsī
vitthāritaṁsunivahā gaganaṅganamhi
āvaṭṭato javi javena muhuttamattaṁ. [363] [5-24]
Paccaggham-attharaṇakaṁ sitam-attharitvā
bhaddāsanamhi vinidhāya munindadhātuṁ
taṁ jātipupphanikarena thakesi rājā
vassaccayambudharakūṭasamappabhena. [364] [5-25]
Uggamma khippam-atha dhātu munissarassa
sā puppharāsisikharamhi patiṭṭhahitvā
raṁsīhi duddhadhavalehi virocamānā
sampassataṁ animise nayane akāsi. [365] [5-26]
Taṁ dhātum-āsanagatamhi patiṭṭhapetvā
khīrodapheṇapaṭalappaṭime dukule
chādesi sāṭakasatehi mahārahehi
bhiyyo pi so upaparikkhitukāmatāya. [366] [5-27]
−−⏑−¦⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−− Vasantatilakā
Abbhuggatā sapadi vatthasatāni bhetvā
setambudodaraviniggatacandimā va
ṭhatvāna sā upari tesam-abhāsayittha
raṁsīhi kundavisadehi disā samantā. [367] [5-28]
Tasmiṁ khaṇe vasumatī saha bhūdharehi
gajjittha sādhuvacanaṁ va samuggirantī
taṁ abbhutaṁ viya samekkhitum-amburāsi
so niccalo abhavi santataraṅgabāhu. [368] [5-29]
Mattebhakampitasupupphitasālato va
bhassiṁsu dibbakusumāni pi antaḷikkhā
naccesu cāturiyam-acchariyaṁ janassa
sandassayiṁsu gagane surasundarī pi. [369] [5-30]
Ānandasañjanitatāraravābhirāmaṁ
gāyiṁsu gītam-amatāsanagāyakā pi
muñciṁsu dibbaturiyāni pi vāditāni
gambhīram-uccamadhuraṁ diguṇaṁ ninādaṁ. [370] [5-31]
Saṁsibbitaṁ rajatarajjusatānukārī B.
dhārāsatehi vasudhambaram-ambudena
sabbā disā jaladakūṭamahagghiyesu
dittācirajjutipadīpasatāvabhāsā. [371] [5-32]
Ādhūyamāna-Malayācalakānananto
samphullapupphajaparāgaharābhihāri
sedodabindugaṇasaṁharaṇappavīṇo
mandaṁ avāyi sisiro api gandhavāho. [372] [5-33]
Rājā tam-abbhutam-avekkhiya pāṭihīraṁ
lokussavaṁ bahutaraṁ ca adiṭṭhapubbaṁ
vipphāritakkhiyugalo paramappamodā
pūjaṁ karittha mahatiṁ ratanādikehi. [373] [5-34]
So dhātum-attasirasātha samubbahanto
ṭhatvā samussitasitātapavāraṇamhi
cittatthare rathavare sitavājiyutte
lakkhinidhān-Anurādhapuram-pavekkhi. [374] [5-35]
Devindamandirasame samalaṅkatamhi
rājā sakamhi bhavane atulānubhāvo
sīhāsane paṭikakojavasanthatamhi
dhātuṁ ṭhapesi munino sasitātapatte. [375] [5-36]
Anto va bhūmipati dhātugharaṁ mahagghaṁ
katvāna tattha vinidhāya munindadhātuṁ
sampūjayittha vividhehi upāyanehi Text:
rattindivaṁ tidivamokkhasukhābhikaṅkhī. [376] [5-37]
Tesaṁ ca jānipatikānam-ubhinnam-eva
tuṭṭho bahūni ratanābharaṇādikāni
gāme ca issarakulekanivāsabhūte
datvāna saṅgaham-akāsi ti-Sīhaḷindo. [377] [5-38]
−−⏑−¦⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−− Vasantatilakā
Saṅgamma jānapadanegamanāgarādi
ukkaṇṭhitā sugatadhātum-apassamānā
lokuttamassa caritāni abhitthavantā
ugghosayiṁsu dharaṇīpatisannidhāne. Text:
Dhammissaro nikhilalokahitāya M.
jāyittha sabbajanatāhitam-ācarittha
vitthāritā bahujanassa hitāya dhātū
icchāma dhātum-abhipūjayituṁ mayam-pi. B.
So sannipātiya mahīpati bhikkhusaṅgham-
ārāmavāsim-Anurādhapuropakaṇṭhe
ajjhāsayaṁ tam-abhivedayi satthudhātu-
pūjāya sannipatitassa mahājanassa. [380] [5-41]
Thero tahiṁ mahati bhikkhugaṇe paneko
medhābalena asamo karuṇādhivāso
evaṁ ti-Sīhaḷapatissa mahāmatissa
lokatthacāracaturassa nivedayittha. [381] [5-42]
Yo ācareyya anujīvijanassa atthaṁ
eso havenucarito mahataṁ sabhāvo
dhātuṁ vasantasamaye bahi nīharitvā
dassehi puññam-abhipatthayataṁ janānaṁ. [382] [5-43]
−−⏑−¦⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−− Vasantatilakā
Sutvāna saṁyamivarassa subhāsitāni
pucchittha so naravaro puna bhikkhusaṅghaṁ
dhātuṁ namassitum-anena mahājanena
ṭhānaṁ kim-ettha B.
Sabbe pi te atha nikāyanivāsibhikkhū
ṭhānaṁ sakaṁ sakam-avaṇṇayum-ādarena
aññoññabhinnavacanesu ca tesu rājā
nevābhinandi na paṭikkhipi kiñci vākyaṁ. [384] [5-45]
Majjhattatānugatamānasatāya kintu
rājā avoca puna bhikkhugaṇassa majjhe
attānurūpam-ayam-eva munindadhātu
ṭhānaṁ khaṇena sayam-eva gamissatī ti. Text:
Rājā tato bhavanam-eva sakaṁ upecca
dhātuppaṇāmam-abhipatthayataṁ janānaṁ
khippaṁ mukhambujavanāni vikāsayanto
sajjetum-āha nagarañ-ca vihāramaggaṁ. [386] [5-47]
Sammajjitā salilasecanasantadhūlī
racchā tadāsi pulinattharaṇābhirāmā
ussāpitāni kaṇakādivicittitāni
vyagghādirūpakhacitāni ca toraṇāni. [387] [5-48]
Chāyānivāritavirocanaraṁsitāpā
naccaṁ va dassayati vātadhutā dhajālī
vīthī vasantavanarājisamānavaṇṇā
jātā sujātakadalītarumālikāhi. [388] [5-49]
Saṁsūcayanti ca sataṁ navapuṇṇakumbhā
saggāpavaggasukham-icchitam-ijjhatī ti Text:
kappūrasāratagarāgarusambhavehi
dhūpehi duddinam-atho sudinaṁ ahosi. [389] [5-50]
Olambamānasitamuttikajālakāni
sajjāpitāni vividhāni ca maṇḍapāni
sampāditāni ca tahiṁ kusumagghikāni
āmodaluddhamadhupāvalikūjitāni. [390] [5-51]
Gacchiṁsu keci gahitussavavesasobhā
eke samuggaparipūritapupphahatthā
aññe janā surabhicuṇṇabharaṁ vahantā
tatthetare dhatavicittamahātapattā. [391] [5-52]
Laṅkissarotha sasipaṇḍaravājiyutte
ujjotite rathavare ratanappabhāhi
dhātuṁ tilokatilakassa patiṭṭhapetvā
etaṁ avoca vacanaṁ paṇipātapubbaṁ. [392] [5-53]
Sambodhiyā iva munissara bodhimaṇḍaṁ
gaṇḍambarukkham-iva titthiyamaddanāya
dhammañ-ca saṁvibhajituṁ Migadāyam-ajja
pūjānurūpam-upagaccha sayaṁ padesaṁ. [393] [5-54]
−−⏑−¦⏑⏑⏑−⏑⏑¦−⏑−− Vasantatilakā
Rājā tato samucitācaraṇesu dakkho
vissajji phussaratham-aṭṭhitasārathiṁ taṁ
pacchā sayaṁ mahatiyā parisāya saddhiṁ
pūjāvisesam-asamaṁ agamā karonto. [394] [5-55]
Ukkuṭṭhinādavisarena mahājanassa
hesāravena visaṭena turaṅgamānaṁ
bherīravena mahatā kari gajjitena
uddāmasāgarasamaṁ nagaraṁ ahosi. [395] [5-56]
Āmoditā ubhayavīthigatā kulitthī
vātāyanehi kanakābhataṇe khipiṁsu
sabbatthakaṁ kusumavassam-avassayiṁsu
celāni ceva bhamayiṁsu nijuttamaṅge. [396] [5-57]
Pācīnagopurasamīpam-upāgatamhi
tasmiṁ rathe jaladhipiṭṭhigate va pote
tuṭṭhā tahiṁ yatigaṇā manujā ca sabbe
sampūjayiṁsu vividhehi upāyanehi. [397] [5-58]
Katvā padakkhiṇam-atho puram-uttarena
dvārena so rathavaro bahi nikkhamitvā
ṭhāne Mahindaminudhammakathāpavitte
aṭṭhāsi titthagamitā iva bhaṇḍanāvā. [398] [5-59]
Ṭhāne tahiṁ dasanadhātuvaraṁ jinassa
Laṅkissaro ratanacittakaraṇḍagabbhā Text:
sañjhāghanā iva vidhuṁ bahi nīharitvā
dassesi jānapadanegamanāgarānaṁ. [399] [5-60]
Tasmiṁ jane sapadi ābharaṇādivassam-
accantapītibharite abhivassayante
sānandivandijanamaṅgalagītakehi
sampāditesu mukharesu disāmukhesu. [400] [5-61]
Hatthāravindanivahesu mahājanassa
candodaye va mukulattanam-āgatesu
brahmāmarādijanitāmitasādhuvāde
tārāpathamhi bhuvanodaram-ottharante. [401] [5-62]
Sā dantadhātu sasikhaṇḍasamānavaṇṇā
raṁsīhi kundanavacandanapaṇḍarehi
pāsādagopurasiluccayapādapādiṁ B.
niddhota rūpiyamayaṁ va akā khaṇena. [402] [5-63]
Tappāṭihāriyam M.
disvāna ke tahim-ahesum Text:
ke vā nayuṁ sakasakābharaṇāni gehaṁ
ke vā na attapaṭilābham-avaṇṇayiṁsu. [403] [5-64]
Ke no jahiṁsu sakadiṭṭhimalānubaddhaṁ
ke vā na buddhamahimaṁ abhipatthayiṁsu
ke nāma macchariyapāsavasā ahesuṁ
vatthuttayañ-ca saraṇaṁ nagamiṁsu ke vā. [404] [5-65]
Laṅkissaro pi navalakkhaparibbayena
sabbaññudhātum-atulaṁ abhipūjayitvā
taṁ dantadhātubhavanaṁ puna vaḍḍhayitvā
antopuramhi M.
Dhātuṁ vihāram-Abhayuttaram-eva netvā
pūjaṁ vidhātum-anuvaccharam-evarūpaṁ
rājātha Kittisirimeghasamavhayo so
cārittalekham-abhilekhayi saccasandho. [406] [5-67]
Cārittam-etam-itare pi pavattayantā
te Buddhadāsapamukhā vasudhādhināthā
saddhādayādhikaguṇābharaṇābhirāmā
taṁ sakkariṁsu bahudhā jinadantadhātuṁ. [407] [5-68]
Satthārā sambhatatthaṁ purimatarabhave sampajānaṁ pajānaṁ
sambodhiṁ tassa sabbāsavavigamakariṁ saddahantodahanto
sotaṁ tassaggadhamme nipuṇamati sataṁ saṅgame saṅgam-esaṁ
nibbānaṁ Text:
Pañcamo Paricchedo