Dhammatthavinicchayo
Bhāvanatthā
8. Cattāri Jhānāni
from Jhānavibhaṅgo (Vibh. 12)
Cattāri jhānāni: The standard pericope for the four absorptions can be found in the definition of sammā samādhi in section 21 below; this is a variation explaining the factors that are present also; they recurr in section 12, where they are said to lead to a pleasant abiding here and now.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti, vivicceva kāmehi, vivicca akusalehi dhammehi, savitakkaṁ, savicāraṁ, vivekajaṁ pītisukhaṁ, paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ. This is one of the meditation objects known to be helpful for producing absorption. Tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti:
Idaṁ vuccati paṭhamaṁ jhānaṁ.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti, vitakkavicārānaṁ vūpasamā, ajjhattaṁ sampasādanaṁ, cetaso ekodibhāvaṁ, avitakkaṁ, avicāraṁ, samādhijaṁ pītisukhaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ. Tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti:
Idaṁ vuccati dutiyaṁ jhānaṁ.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti. pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañ-ca kāyena paṭisaṁvedeti, yan-taṁ Ariyā ācikkhanti: Upekkhako satimā sukhavihārī ti, tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ. Tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti:
Idaṁ vuccati tatiyaṁ jhānaṁ.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti. sukhassa ca pahānā, dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṁ, upekkhāsatipārisuddhiṁ, catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ. Tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti:
Idaṁ vuccati catutthaṁ jhānaṁ.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.