Śrutabodha by Śrīmat Kālidāsa
edited by
Vāsudev Laxmaṇ Shāstrī Paṇśīkar
(Bombay, 1906)
[Akṣaracchandas, continued]
yasyāṁ priye prathamakamakṣaradvayaṁ
turyaṁ tathā guru navamaṁ daśāntimam
sāntyaṁ bhavedyatirapi cedyugagrahaiḥ
sālakṣyatāmamtarute
ādyaṁ cettritayamathāṣṭamaṁ navāntyaṁ
dvāvantyau
viśrāmo bhavati maheśanetradigbhir-
vijñeyā nanu sudati
[Vasantatilaka = 14 syllables]
ādyaṁ dvitīyamapi cedguru taccaturthaṁ
yatrāṣṭamaṁ ca daśamāntyamupāntyamantyam |
aṣtābhirinduvadane viratiśca ṣaḍbhiḥ
kānte vasantatilakaṁ kila taṁ
prathamamaguruṣaṭkaṁ vidyate yatra kānte
tadanu ca daśamaṁ cedakṣaraṁ dvādaśāntyam |
giribhiratha turaṅgairyatra kānte virāmaḥ
sukavijanamanojñā mālinī sā prasiddhā || 37 ||
sumukhi laghavaḥ pañca prācyāstato daśamāntimaḥ
tadanu lalitālāpe varṇau ttīyacaturthakau
prabhavati punaryatropāntyaḥ sphuratkanakaprabhe
yatirapi rasairvedairaśvaiḥ smtā hariṇīti sā || 38 ||
yadi prācyo
tato varṇāḥ pañca praktisukumārāṅgi laghavaḥ |
trayo 'nye copāntyāḥ sutanujaghane -
rasairīśairyasyāṁ
dvitīyamalikuntale guru ṣaḍaṣṭamadvādaśaṁ
caturdaśamatha priye guru gabhīranābhihrade |
sapañcadaśamāntimaṁ
girīndraphaṇabhtkulairbhavati
catvāraḥ prāksutanu guravo dvau daśaikādaśau
mugdhe varṇau tadanu kumudāmodini dvādaśāntyau |
tadvaccāntyau yugarasahayairyacca -
mandākrāntāṁ pravarakavayastanvi tāṁ saṁgirante || 41 ||
[Śārdūlavikrīḍita = 19 syllables]
ādyaṁ yatra guru trayaṁ
santyekādaśatastrayastadanu
mārtaṇḍairmunibhiśca yatra viratiḥ pūrṇendubimbānane
tadvttaṁ pravadanti kāvyarasikāḥ śārdūlavikrīḍitaṁ || 42 ||
catvāro yatra varṇāḥ prathamamalaghavaḥ ṣaṣṭhakaḥ saptamo 'pi
dvau tadvatṣoḍaśādyau mgamadatilake -
rambhāstambhorukānte munimunimunibhirdśyate cedvirāmo
bāle vandyaiḥ kavīndraiḥ sutanu nigaditā sragdharā sā prasiddhā || 43 ||
iti śrīkālidāsaviracitaḥ śrutabodhaḥ saṁpūrṇaḥ